Gice her râzı kim bülbül beyân itdi dilâ bir bir
Sır taşıyan sabah rüzgârından ölüm eşitliğine uzanan, aşk acısını anlatan gazel.
Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.
- 1
Gice her râzı kim bülbül beyân itdi dilâ bir bir
Seher gûş-i güle koymuş varub bir bir
Esîr oldı cefâ vü cevrine bir şâh-ı bîrahmin
Bana itdüklerin buldı hele ol bîvefâ bir bir
ile bir mi sayarsın kendini ey dil
Olur mı ehl-i fakr ile cihân içre ekâbir bir
Hemân zahmım gibi bir ummadık ben kaldım âlemde
Tabîbim gayrılar kapında buldı hep devâ bir bir
Ayağın tozı gibi görmedim ben
Gözümden geçdi gerçi tûtiyâ kuhl-i cilâ bir bir
Ne a’lâ kurtarır dest-i ecelden cânı ne ednâ
Bu hep geçer şâh ü gedâ bir bir
Gehî nem akıdır çeşmim gam-ı hecrinle gâhî dem
Efendim arz olundı mâcerâ bir bir
Belâ-yı aşka sabr itmek aceb müşkildir ey Derviş
Nedenlü itsen bulunmaz bin bir
1Ey gönül, bülbül gece hangi sırları bir bir anlattıysa
2Sabah rüzgârı gidip gülün kulağına bir bir koymuş.
3Acımasız bir şahın eziyet ve cefasına esir oldu;
4Nihayet o vefasız, bana ettiklerini bir bir buldu.
5Ey gönül, kendini sevgilinin köpekleriyle bir mi sayarsın?
6Bu dünyada yoksulluk ehliyle büyükler bir olur mu?
7Âlemde yaram gibi umulmadık bir tek ben kaldım;
8Tabibim, başkaları kapında devayı bir bir buldu.
9Ben ayağının tozu gibi bir cevher sürmesi görmedim;
10Gerçi tutiya ve parlaklık sürmeleri gözümden bir bir geçti.
11Ne yüce olan canını ecelin elinden kurtarır ne aşağı olan;
12Bu yokluk geçidinden şah da dilenci de bir bir geçer.
13Ayrılık gamınla gözüm bazen yaş, bazen kan akıtır;
14Efendim, macera huzuruna bir bir arz edildi.
15Ey Derviş, aşk belasına sabretmek ne kadar güçtür;
16Ne kadar arasan da bin sabırdan birini bulamazsın.
Metnin kaynağı
Şiir, bağlı kaynakta Derviş Paşa adına kayıtlıdır; başlık, gövde ve şair kimliği sabit kaynak zinciriyle eşleştirilmiştir.
Atıf kanıtını aç ↗Metin, Wikimedia Commons taramasının ilgili sayfasına bağlıdır. Günümüz Türkçesi ve açıklamalar ayrı editoryal katmandır.
Kaynak sayfasını aç ↗Günümüz Türkçesi ve yorumlar Dizegâh editoryası tarafından hazırlanmıştır.
Gazel, bülbülün gece söylediği sırları sabah rüzgârının güle taşımasıyla açılır; sonra vefasız sevgili, kapıda derman arayan âşık ve gözyaşı öne çıkar. Şah ile dilencinin ölüm karşısında eşitlenmesi aşk şikâyetini evrenselleştirir. Son beyit sabrın aranmakla kolayca bulunamayacağını söyler.