Kara Bahtıma

Şair kara bahtına seslenerek onun sessizliğini, uykuya dalışını ve kişiyi güçlü konumdan aşağıya indirişini sorgular. Aslanı tilkiye, mesti çarığa yenik düşüren tersine dönüş, toplumda altınla tuncun ayırt edilmemesine bağlanır.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Girdabı mihnette kapandın kaldın

   Vermedin bir yandan ses kara bahtım

   1Sıkıntı girdabına kapanıp kaldın.

   2Ey kara bahtım, hiçbir yandan ses vermedin.

   Kara baht sıkıntı girdabına kapanmış ve hiçbir yandan ses vermemiştir. Şair talihini ayrı bir varlık gibi çağırır; sessizlik, yardım beklenen gücün etkisizliğini gösterir.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Anladım gafilsin uykuya daldın

   Deli poyraz gibi es kara bahtım

   1Anladım ki habersizce uykuya dalmışsın.

   2Ey kara bahtım, deli bir poyraz gibi es.

   Bahtın habersizce uyuduğu düşünülür ve deli poyraz gibi esmesi istenir. Durgunluk ile sert rüzgâr karşılaştırılır; anlatıcı talihinden pasif bekleyiş değil hayatı değiştirecek hareket bekler.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Âlemde bir candan korkulmaz iken

   Pençenden kimseler kurtulmaz iken

   1Dünyada hiç kimseden korkmazken,

   2senin pençenden kimse kurtulamazken,

   Bir zaman hiç kimseden korkmayan ve pençesinden kimsenin kurtulamadığı bir güç anlatılır. Bu geçmiş üstünlük, sonraki aslan-tilki tersine dönüşünün ne kadar ağır olduğunu hazırlayan ölçüdür.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Arslana, kaplana yırtılmaz iken

   Dedirdin tilkiye pes kara bahtım

   1Aslanın, kaplanın bile parçalayamadığı beni,

   2tilkiye ‘pes’ dedirttin, kara bahtım.

   Aslanın ve kaplanın parçalayamadığı kişiye tilki karşısında pes dedirtilir. Büyük ile küçüğün yeri değişir; kara baht yalnız yenilgi değil, değersiz olana boyun eğme utancı getirir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   DERTLÎYÂ çıkar mı bu işin ucu

   Şimdi farkeden yok altunu tuncu

   1Ey Dertli, bu işin sonu gelir mi?

   2Şimdi altınla tuncun farkını bilen kalmadı.

   Dertli bu işin sonunun gelip gelmeyeceğini sorar; çünkü artık altınla tuncu ayıran kalmamıştır. Kişisel düşüş, toplumun değerliyi değersizden seçememesiyle açıklanan genel bir bozulmaya dönüşür.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
6. 6

   Evvel beğenmezdim mesti pabucu

   Verdirdin çarığa mes kara bahtım

   1Eskiden mesti ve ayakkabıyı beğenmezdim.

   2Kara bahtım, çarığa ‘mes’ verdirdin.

   Önceden mest ile pabucu beğenmeyen anlatıcıya kara baht bu kez çarığa, baskıda ‘mes’ yazılan şeyi verdirir. Bu alışılmadık yüzey ‘mest’ diye sessizce düzeltilmez; giyim eşyası üzerinden kurulan değer düşüşü tahmin edilmeden korunur.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle