Gönül Gözünü Açtıysan

Kaygusuz Alâeddin gönül gözü açılan kişiye kendi varlığının kitap olarak yettiğini söyler. Gören, konuşan ve işitenin insanda bulunması; perdelerin kalkıp arananın içeride keşfedilmesiyle sayı ve hesap sınırı aşılır.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Gönül gözün açtın ise

   Yetersin sen kitab sana

   1Gönül gözünü açtıysan.

   2O zaman kendin sana kitap olarak yeter.

   Gönül gözü açılan insana kendi varlığı kitap olarak yeter; bilgi dış metinden iç okumaya çevrilir. İç kitap, okuyanla okunanı aynı varlıkta birleştirir.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Gördüğün yüz dost yüzüdür

   Âlemde yok hicab sana

   1Gördüğün yüz dost yüzüdür.

   2Âlemde yok perde sana.

   Görülen her yüzün dost yüzü sayılması, âlemde sevgiliyi örten bağımsız bir perdenin kalmadığını bildirir. Perdesiz âlem dostun her surette belirmesidir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Gözün bakar seni görür

   Sem’in senden haber virür

   1Gözün bakar ve seni görür.

   2İşitme duyun senden haber verir.

   Gözün bakarken yine insanı görmesi ve işitmenin ondan haber vermesi, duyuları öz-bilginin tanığı yapar. Duyular dış nesneden önce özneyi haber verir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Her ne gelse senden gelür

   Söyleyen sen hitab sana

   1Ne gelse senden gelir.

   2Söyleyen sensin, hitap da sanadır.

   Gelenin ve söyleyenin insanın kendisi oluşu, hitabın dış bir kaynaktan değil içteki hakikatten doğduğunu söyler. Sözün muhatabı ile kaynağı aynı benlikte buluşur.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Seni bulan gayrı neyler

   Senin ile gönlün eğler

   1Seni bulan başkasını ne yapsın.

   2Gönlünü seninle hoş tutar.

   Kendini bulan kişi başkasını aramaz; gönül kendi varlığıyla oyalanarak dışa bağımlılıktan kurtulur. Kendini bulmak dışarıya dönük arzuyu yatıştırır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
6. 6

   Yedi mushaf seni söyler

   Cümle merci maab sana

   1Yedi kutsal kitap seni söyler.

   2Bütün dönüş ve varış yerleri sanadır.

   “Yedi mushaf”ın muhatabı söylediği ve bütün dönüş yerlerinin ona yöneldiği bildirilir. Sayının hangi kitapları kapsadığı ya da “seni”nin öğretisel karşılığı birim içinde açıklanmadığından yorum bunları adlandırmaz.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
7. 7

   Gel gir aşkın harmanına

   Düşme gel gavrın gamına

   1Gel gir aşkın harmanına.

   2Basılı “gavrın gamı” sözü güvenle çözülemiyor; bu yüzden anlam tamamlanmadı.

   İlk dize aşkın harmanına girme çağrısıdır. İkinci dizedeki “gavrın gamı” basılı yüzeyi güvenle çözülemediği için neyin kaygısından sakınıldığı tahmin edilmeden bırakılır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
8. 8

   Hû de gerçekler demine

   Çün feth oldu bu bab sana

   1Gerçeklerin meclisinde “Hû” de.

   2Çünkü bu kapı sana açıldı.

   Gerçeklerin meclisinde “Hû” demek, açılan kapıdan zikirle geçmek ve topluluğun canlı ritmine katılmaktır. Açılan kapı zikri mümkün kılan iç açıklıktır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
9. 9

   KAYGUSUZ sen seni bildin

   İstediğin sende buldun

   1KAYGUSUZ sen seni bildin.

   2İstediğin sende buldun.

   Kaygusuz kendini bilince aradığını yine içinde bulur; mahlas şiirin öz-bilgi öğretisini kişisel tanıklıkla doğrular. Mahlas, öğretinin yaşanmış sonucunu duyurur.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
10. 10

    Her yüzden görünüp geldin

    Yoktur aded hisab sana

    1Her yüzden görünüp geldin.

    2Sana sayı ve hesap yoktur.

    Her yüzden görünmek ve sayıdan kurtulmak, tek hakikatin çoğul suretlerde belirmesiyle hesabın aşılmasıdır. Çok yüz tek varlığın hesaplanamaz görünüşleridir.

    ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle