Gör ki felek bize neler işledi

Kerem, feleğin kendisini parçalara ayırdığını ve çok sayıdaki yarasından hangisine yanacağını bilemediğini söyler. Eşsiz sevgili, gam gecesinde doğuş ve ıssız kalan ev art arda gelir; şair bu derdin kendisini iyileştirmeyeceğini kabul eder ve ölümünden sonra sevgilinin yas tutmasını ister.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Gör ki felek bize neler işledi

   Attı dondan dona parelerimiz

   1Bak, felek bize neler yaptı.

   2Parçalarımızı hâlden hâle savurdu.

   Feleğin yaptıklarına bakma çağrısı bir hesaplaşma açar; parçaların hâlden hâle savrulması, bütünlüğün kader eliyle bozulduğunu gösterir. Parçalanma çoğul anlatıldığı için feleğin zararı tek kişiyi değil birlikte kurulmuş bir hayatı dağıtır.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Derdim çoktur hangi birin yanayım

   Gel tabip incitme yarelerimiz

   1Derdim çoktur hangisine üzüleyim.

   2Gel tabip incitme yaralarımız.

   Dertlerin çokluğu hangisine yanılacağını belirsiz kılar; tabibin yaraya dokunmaması istenerek tedavinin bile yeni acı vereceği söylenir. Yaraya dokunmama isteği, çaresizliğin tabibe güveni bile ortadan kaldırdığı son savunma hareketidir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Yarim gibi şu cihanda yoğimiş

   Mevlâm gülâp ile ezmiş yoğurmuş

   1Yarim gibi şu cihanda yokmuş.

   2Mevlâm gül suyu ile ezmiş yoğurmuş.

   Sevgilinin dünyada eşsizliği ilan edilir; gül suyuyla yoğrulmuş sayılması, onun yaratılışını güzel koku ve incelikle açıklar. Gül suyuyla yoğrulma, sevgilinin güzelliğini sonradan edinilmiş süs değil yaradılıştan gelen nitelik sayar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Beni anam gam gecesi doğurmuş

   Keşke taş doğursa analarımız

   1Annem beni kederli bir gecede doğurmuş.

   2Keşke anneler bizi değil taş doğursaydı.

   Gam gecesinde doğmuş olmak kederi doğuma kadar götürür; annelerin taş doğurmasının dilenmesi, insan hayatının bu acıya değmediğini söyleyen sert bir karşılıktır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Ne kara günlerde doğurmuş anam

   Gam ile yuğrulmuş şu benim binam

   1Ne kara günlerde doğurmuş anam.

   2Gam ile yoğrulmuş şu benim binam.

   Doğum gününün karalığı ile bedenin gamla yoğrulması birbirini tamamlar; mutsuzluk geçici olay değil, varlığın kuruluş maddesi gibi sunulur. Bedenin yapı malzemesi olarak gamın seçilmesi, acının anlatıcının karakterine kadar işlediğini belirtir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
6. 6

   Şimdi ıssız kaldı gül gibi hanem

   Yavrı uzak düştü aralarımız

   1Şimdi ıssız kaldı gül gibi evim.

   2Yavru aramızdan uzağa düştü.

   Gül gibi evin ıssız kalması eski canlılıkla bugünkü boşluğu karşılaştırır; yavrunun uzak düşüşü bu terk edilmişliğin sebebidir. Yavrunun uzaklaşmasıyla evin gül hâli söner; mekândaki sessizlik doğrudan ailevi ayrılıktan kaynaklanır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
7. 7

   Ben KEREM’im kendi kendim bilirim

   İflâh etmez bu dert beni ölürüm

   1Ben KEREM’im kendi kendim bilirim.

   2Bu dert beni kurtarmaz; ölürüm.

   Kerem kendi hâlini yalnız kendisinin bildiğini söyler; dertten kurtulamayacağını ve öleceğini kabul etmesi çaresizliği kesin hükme bağlar. Kendi hâlinin tek tanığı olmak, Kerem’in ölüm hükmünü paylaşacak ve hafifletecek kimsesi kalmadığını gösterir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
8. 8

   Kim bilir ki ne diyarda kalırım

   Nazlı yar bağlasın karalarımız

   1Kim bilir ki ne diyarda kalırım.

   2Nazlı sevgili bizim için karalar bağlasın.

   Nerede kalacağının bilinmemesi yolculuğun sonunu belirsiz bırakır; sevgiliden kara bağlaması istenerek olası ölüm için şimdiden yas düşünülür.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle