Gurbet elde yaman oldu halimiz

Kerem, gurbette ağırlaşan hâlini ve sıla ile sevgili arasına giren dağları anlatır. Çevresindekiler geride ne kaldığını anlamazken o, yaralı bağrını ve bağlanan ayaklarını öne çıkarır; son bölümde gazilerden derdini dinlemelerini ister ve kendisi için ağlayanları anar.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Gurbet elde yaman oldu halimiz

   Sılaya varmağa nice çağlar var

   1Gurbet elde hâlimiz pek kötü oldu.

   2Sılaya varmağa daha ne kadar zaman var.

   Gurbetteki kötü hâl, sılaya varış zamanının bilinmemesiyle ağırlaşır; uzaklık hem mevcut sıkıntı hem de sonu belirsiz bir bekleyiştir. Dönüş tarihinin bulunmaması, gurbeti ölçülebilir bir mesafeden çok ucu görünmeyen zamana çevirir.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Ah ederim elim erişmez yara

   Aramızda yıkılası dağlar var

   1Ah çekiyorum elim erişmez sevgiliye.

   2Aramızda yıkılası dağlar var.

   Âşığın eli sevgiliye erişmezken aradaki dağlara yıkılma bedduası edilir; coğrafi engel kavuşamamanın doğrudan sorumlusu hâline gelir. Dağlara edilen beddua, sevgiliye uzanamayan elin öfkesini aradaki coğrafyaya yöneltir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Ne yaman eğlenip kaldık burada

   Dilerim Mevlâdan erem murada

   1Burada ne kötü oyalanıp kaldık.

   2Dilerim Mevlâdan muradıma ereyim.

   Burada oyalanmak zorunlu ve kötü bir bekleyiştir; Mevlâdan murada erme dileği, çıkış umudunu insanlardan ilahî yardıma taşır. Murat duası, zorunlu oyalanmanın ancak ilahî izinle sona erebileceği duygusunu belirginleştirir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Bana derler neyin kaldı sılada

   Bilmezler ki bir ciğerim dağlar var

   1Bana derler neyin kaldı sılada.

   2Bilmezler ki ciğerimi dağlayan biri var.

   Çevredekiler sılada ne kaldığını sorar, fakat âşığın ciğerini dağlayan kişiyi bilmez; yurt özleminin merkezinde isimsiz sevgili vardır. Sılada kalan asıl varlığın sevgili olduğu sezdirilerek yurt özlemi kişisel aşkın adı konmamış yüzüne bağlanır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Bir yiğit düşünce kaldıran olmaz

   İylik unudulup kem demek olmaz

   1Bir yiğit düşünce onu kaldıran olmaz.

   2İyilik unudulup kötü söz söylemek olmaz.

   Düşen yiğidi kaldıracak kimsenin bulunmaması yalnızlığı gösterir; iyiliğin unutulup kötü söz söylenmesi, gurbet çevresinin vefasızlığını tamamlar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
6. 6

   Bu kadar gurbette eğlenmek olmaz

   Ne deyeyim ayaklarım bağlar var

   1Gurbette bu kadar oyalanıp kalınmaz.

   2Ne diyeyim, ayaklarımı bağlayan bağlar var.

   Gurbette uzun süre kalmanın imkânsızlığı söylenir; ayakları bağlayan bağlar ise gitmek isteyen kişinin neden ayrılamadığını açıklar. Ayaktaki bağ imgesi, dönmek isteyen bedenin iradesi ile onu yerinde tutan koşulları aynı anda görünür kılar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
7. 7

   Bozulmaz mı alnımızdaki yazılar

   Göz göz oldu yaralarım sızılar

   1Bozulmaz mı alnımızdaki yazılar.

   2Yaralarım göz göz açıldı ve sızlıyor.

   Alındaki yazının değişmesi umulur, fakat göz göz açılan yaralar sızlamayı sürdürür; kader sorusu bedendeki güncel acıyla karşı karşıya gelir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
8. 8

   KEREM’im der dinleyin hey gaziler

   Derdin koyup benim için ağlar var

   1KEREM’im der dinleyin hey gaziler.

   2Kendi derdini bırakıp benim için ağlayanlar var.

   Kerem gazileri derdini dinlemeye çağırır; kendi sıkıntısını bırakıp onun için ağlayanların varlığı, yalnızlık içinde bir dayanışma ihtimali doğurur.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle