Medet medet âlemleri yaradan

Başa gelen ağır hâl yüzünden yola çıkan Kerem, feleğin açtığı yarayı ve sılasından ayrılışını anlatır. Yuvadan uçan yavru şahin gibi korunmasız kaldığını söyler; yedi yıllık Aslı derdiyle uğradığı şehirleri yakıp geçen acı, gözyaşından dönen değirmen ve çağlayan su imgeleriyle büyür.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Medet medet âlemleri yaradan

   Başa bir hal geldi çıkıp giderim

   1Yetiş imdadıma, ey âlemleri yaratan!

   2Başıma bir hâl geldi; çıkıp gidiyorum.

   Yardım çağrısı doğrudan âlemleri yaratana yönelir; başa gelen ağır hâl, anlatıcıyı bulunduğu yerden çıkıp gitmeye zorlar. Çıkıp gitme kararı, yardım yakarışının edilgen bir bekleyiş değil zorunlu harekete eşlik eden dua olduğunu gösterir.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Felek tabancasın çaktı sineme

   Unudamam belim büküp giderim

   1Felek tabancasını çaktı göğsüme.

   2Bunu unutamam; belim bükülmüş hâlde gidiyorum.

   Feleğin göğüste patlayan tabancası ani yaralanma imgesidir; unutulamayan darbe, şairi beli bükülmüş bir yolcuya çevirir. Tabanca sesiyle bükülen bel, feleğin darbesini hem ani işitilen hem bedende kalıcılaşan bir yara hâline getirir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Henüz şimdi çıkar oldum sılamdan

   Eşim dostum unutmasın duadan

   1Daha şimdi yurdumdan ayrıldım.

   2Eşim dostum beni dualarında unutmasın.

   Sıladan yeni ayrılmanın tazeliği vurgulanır; eş ve dosttan dua istemek, geride bırakılan toplulukla manevi bağı sürdürür. Dua talebi, yeni başlayan ayrılıkta dost çevresinin yolcuya verebileceği son manevi azık olarak belirir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Yavru şahin uçurmuşum yuvadan

   Avcılar elinden bakıp giderim

   1Yavru şahin uçurmuşum yuvadan.

   2Avcıların elinden bakıp gidiyorum.

   Yuvadan uçurulan yavru şahin korunmasızlığı anlatır; avcıların elinden bakıp gitme sözü, tehlikenin içinden süren yolculuğu görünür kılar. Yuvadan kopan genç kuş, yolcunun avcılarla çevrili dünyada korumasız bırakılışını açık biçimde yansıtır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Aşabilsem şu balkanın ardından

   Yıkılaydım vatanımdan yurdumdan

   1Şu sarp dağın ötesine aşabilsem.

   2Vatanımdan ve yurdumdan ayrılacağıma yıkılsaydım.

   Sarp dağın ardına aşma arzusu önündeki engeli belirtir; yurt ve vatandan ayrılmaktansa yıkılmayı dilemek kopuşun dayanılmazlığını gösterir. Dağı aşma ihtimali bile vatandan kopuşu hafifletmez; anlatıcı yolu değil ayrılığın kendisini reddeder.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
6. 6

   Yedi yıldır Han Aslı’nın derdinden

   Uğradığım şehri yakup giderim

   1Yedi yıldır Han Aslı’nın derdiyle,

   2Acımla uğradığım şehri yakıp geçiyorum.

   Han Aslı’nın yedi yıllık derdi acının süresini ölçer; uğranan şehri yakıp geçmek, bu uzun kederin çevreye yayılan gücünü büyütür. Yedi yıllık süre, Aslı derdinin geçici öfke değil uğranan her yeri yakacak kadar birikmiş acı olduğunu vurgular.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
7. 7

   KEREM eder ecelimde duşumda

   Değirmenler döner çeşmim yaşında

   1KEREM der: Ecelimde, ‘duşumda’,

   2Değirmenler döner gözümün yaşında.

   Kerem’in ‘duşumda’ sözü hasarlı tarihî yüzeyiyle korunur; gözyaşının değirmen döndürmesi ise yasın miktarını abartılı bir güçle anlatır. Hasarlı sözcüğe müdahale edilmemesi kaynak yüzeyini korurken değirmen imgesi gözyaşının olağanüstü bolluğunu taşır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
8. 8

   Coşkun sular gibi dağlar başında

   Çağlayıp çağlayıp akıp giderim

   1Dağ başlarındaki coşkun sular gibi,

   2Çağlayıp çağlayıp akıp giderim.

   Dağ başındaki coşkun su benzetmesi hareketin hızını verir; çağlaya çağlaya akmak, durdurulamayan yolculuğu ve taşan duyguyu birleştirir. Coşkun suya dönüşen anlatıcı, iradesinden çok acısının akışıyla sürüklendiğini finalde duyurur.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle