Sakın incitmeyin nazlı bacılar
Kerem, karşılaştığı kadınlara yolu, balı ve gölü bırakarak kendi payına kenardan geçmeyi, zehir içmeyi ve yalnız bir yudum su almayı seçer. Aşk katarıyla süren yolculuk, yaralı yürek ve paslı ciğerle anlatılır; Aslı’dan ayrılan şair kara giyip sevinç rengini başkalarına bırakır.
Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.
- 1
Sakın incitmeyin nazlı bacılar
Kenardan geçeyim yol sizin olsun
1Sakın incitmeyin nazlı bacılar.
2Kenardan geçeyim yol sizin olsun.
- 2
Yüreğimde çoktur gamlar acılar
Ağular içeyim bal sizin olsun
1Yüreğimde çoktur gamlar acılar.
2Zehirler içeyim bal sizin olsun.
Yürekteki gam ve acıya rağmen bal başkalarına bırakılır; anlatıcının zehri seçmesi, fedakârlığı tat ile acı karşıtlığında kurar. Balı bırakıp zehri üstlenmesi, başkalarının rahatlığı uğruna acıyı bilinçli biçimde kendine ayırdığı fedakârlıktır.
- 3
Geldim ise yine durmaz giderim
Aşkın katarını çeküp yiderim
1Geldiysem de durmadan yine giderim.
2Aşkın katarını çekip giderim.
Geliş kalıcı değildir, durmadan yeniden gidilir; aşk katarını çekmek, bu bitmeyen hareketi ağır bir yük taşıma görevine dönüştürür. Katar benzetmesi, aşk yükünün tek bir yolcudan ibaret olmadığını ve ardı kesilmeyen bir kafile gibi ilerlediğini sezdirir.
- 4
Yangınlıyım bir su içer giderim
Bir su ver içeyim göl sizin olsun
1İçim yanıyor bir su içer giderim.
2Bir su ver içeyim göl sizin olsun.
İçi yanan yolcu yalnız bir yudum su ister, gölün tamamını başkalarına bırakır; ihtiyaç ile cömertlik aynı su imgesinde birleşir. Gölü bütünüyle bağışlayan yolcu yalnız yanışını dindirecek kadarını alır; bu ölçü onun kanaatkâr cömertliğini açıklar.
- 5
KEREM eder hem deliyim hem uslu
Yüreğim yaralı
1KEREM der: hem deliyim hem uslu.
2Yüreğim yaralı ciğerim paslı.
Kerem kendisini hem deli hem uslu diye tanımlar; yaralı yürek ve paslı ciğer, bu çelişkili ruh hâlinin bedendeki izleridir. Delilik ile usluluk yan yana dururken yaralı yürek, Kerem’in iki hâl arasında parçalanmasının merkezidir.
- 6
Aslımdan ayrıldım yaslıyım
Ben kara giyeyim sizin olsun
1Aslımdan ayrıldım yaslıyım yaslı.
2Ben kara giyeyim kırmızı sizin olsun.
Aslı’dan ayrılık sürekli yasa dönüşür; kara rengini kendine alıp kırmızıyı başkalarına bırakması matem ile sevinci kesin biçimde ayırır. Kara ile kırmızının paylaşılması, Aslı’dan kopan kişinin sevinç hakkını da başkalarına devrettiği anlamına gelir.
Metnin kaynağı
Kerem isnadı, 1938 baskısındaki bölüm yerleşimi ve gövdede görünen mahlas için farklı bir okuyucunun kaynakla birebir karşılaştırmasıyla doğrulandı. İsnadı kesinleşmemiş iki kayıt bu diziye alınmadı.
Atıf kanıtını aç ↗Halk Edebiyatı Antolojisi, 1938; Kerem, basılı No. 6, PDF 83–84; 6 birim/12 dize. Görsel kanıt kayıt altındadır; tarama yeniden dağıtılmaz.
Kaynak sayfasını aç ↗Günümüz Türkçesi ve yorumlar Dizegâh editoryası tarafından hazırlanmıştır.
Nazlı bacılara zarar vermeme sözü verilir; yolun onlara bırakılması, anlatıcının kenardan geçerek kendi payını küçültmesini gösterir. Kenara çekilme, başkalarına zarar vermeme inceliği kadar anlatıcının toplum içindeki silik yerini de gösterir.