Sana derler sultan dağı

Kerem, başı dumandan görünmeyen Sultan Dağı’na seslenir ve bitmeyen kışını sorar. Dağın dört yana sarhoşça yayılması, dertlilere dost ve öteki dağlardan üstün oluşu anlatılır; son bölümde şair kendi geçiciliğini düşünürken dağın yaşını büyüklerin bile bilmediğini söyler.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Sana derler sultan dağı

   Ne dumandır başın senin

   1Sana derler sultan dağı.

   2Başını nasıl bir duman kaplamış?

   Dağın ‘sultan’ adı yüceliğini bildirir; başını örten dumanın niteliğini sormak, bu büyük heybeti aynı zamanda erişilmez ve bilinmez kılar. Duman tacı, dağın adına yakışan görkemi artırırken zirvesini bakıştan saklayan bir perde de oluşturur.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Belirsizdir yazın kışın

   Hiç bitmez mi kışın senin

   1Yazın da kışın da görünüşün belirsizdir.

   2Hiç bitmez mi kışın senin.

   Yaz ile kışın birbirinden seçilememesi sürekli sert havayı gösterir; bitmeyen kış sorusu dağın zamana direnmesini sorgular. Mevsimlerin seçilememesi, dağın sürekli kış içinde kalmış gibi değişime kapalı görünmesini sağlar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Dört bir yana mest olmuşsun

   Dertlilere dost olmuşsun

   1Dört bir yana kendinden geçmişsin.

   2Dertlilere sığınak ve dost olmuşsun.

   Dört yana sarhoşça yayılmak dağın genişliğini hareketli gösterir; dertlilere dost olması, bu fiziksel büyüklüğe sığınak işlevi ekler. Dertlilerin ona yönelmesi, sarhoşça genişleyen dağın yalnız heybetli değil koruyucu bir mekân olduğunu gösterir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Cümle dağa üst olmuşsun

   Alçak değil başın senin

   1Bütün dağlardan üstün olmuşsun.

   2Alçak değil başın senin.

   Bütün dağlardan üstün oluş, Sultan Dağı adını gerekçelendirir; başının alçak olmaması hem yüksekliği hem gururlu duruşu anlatır. Yüksek baş, coğrafi üstünlüğün yanında dağın adına yüklenen hükümdarlık gururunu da taşır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   KEREM eder geldim gittim

   Şu fani dünyaya nettim

   1KEREM der: Geldim ve gittim.

   2Şu fani dünyaya ne yaptım.

   Kerem gelip gittiğini söyleyerek kendi geçiciliğini kabul eder; fani dünyada ne yaptığını sorması, yolculuğu bir hayat muhasebesine çevirir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
6. 6

   Ululardan sual ettim

   Kimse bilmez yaşın senin

   1Büyüklerden sordum.

   2Kimse bilmez yaşın senin.

   Dağın yaşı büyüklerden sorulur ama kimse bilemez; insan hafızasının yetmediği bu süre, dağa kadim ve kalıcı bir varlık kazandırır. Bilinemeyen yaş, Sultan Dağı’nı insanların kuşak hesabını aşan sessiz bir tarih tanığına dönüştürür.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle