Görmezsem Güzel Yüzünü

Sevgilinin yüzüne ve kavuşmasına erişememe ihtimali, onun güzel adını işitip anma tesellisiyle karşılanır. Ad; rehber, gönül cilası ve Tanrı rızasına açılan yol olur; Üftâde dilinin sürekli zikirde kalmasını ister.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Görmez isem cemalini

   Güzel adın işideyim

   1Yüzünü göremezsem.

   2Güzel adın işiteyim.

   Sevgilinin yüzü görülemese bile güzel adını işitmek teselli sayılır; görmenin yokluğu zikirle karşılanır. Adın sesi, yüzün yokluğunda sevgiliyi hazır tutar.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   İrmez isem visâline

   Güzel adın işideyim

   1Sana kavuşamazsam.

   2Güzel adın işiteyim.

   Kavuşmaya erişemeyen özne adı duymaya razı olur ve uzaklığı ses aracılığıyla manevî yakınlığa çevirir. İşitme duyusu burada görmenin manevî karşılığıdır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Bugün gördüm cemâlini

   Seyr eyleyim kemâlini

   1Bugün yüzünün güzelliğini gördüm.

   2Seyredeyim olgunluğunu.

   Güzelliği bugün gören şair onun olgunluğunu uzun uzun seyretmek ister; bakış yüzeyden kemale ilerler. Bugün sözü, beklenen güzelliği şimdiki zamana çeker.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Kesb eyleyim visâlini

   Güzel adın işideyim

   1Sana kavuşmayı kazanayım.

   2Güzel adın işiteyim.

   Kavuşmayı kazanma dileği nakaratla yeniden ada bağlanır; ad, vuslatın hem haberi hem başlangıcıdır. Kazanılacak vuslatın işareti yine sevgilinin adıdır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   İrem visâle şevk ile

   Görem cemâlin zevk ile

   1Coşkuyla sana kavuşayım.

   2Yüzünü sevinçle göreyim.

   Şevkle kavuşmak ve güzelliği hazla görmek, âşığın bekleyişini etkin bir yönelişe dönüştürür. Şevk, bekleyişi içten yükselen harekete dönüştürür.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
6. 6

   Cümle âşıklarla bile

   Güzel adın işideyim

   1Bütün âşıklarla birlikte.

   2Güzel adın işiteyim.

   Diğer âşıklarla birlikte adı işitme isteği, kişisel aşkı ortak zikir ve toplu sevince açar. Birlikte işitmek âşıkları aynı söz çevresinde toplar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
7. 7

   Ne dilde kim ola zikrin

   İrişe gönüle fikrin

   1Adın hangi dilde anılırsa.

   2Düşüncen gönle erişsin.

   Ad hangi dilde anılırsa sevgilinin düşüncesi gönle erişir; zikir, dil farkını aşan bir çağrıdır. Adın dolaşımı düşünceyi gönülde sürekli yeniler.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
8. 8

   İder dâim senin şükrün

   Güzel adın işideyim

   1Gönül sana daima şükreder.

   2Güzel adın işiteyim.

   Gönül bu düşünceye ulaştığında sürekli şükreder; işitilen ad davranışı şükür yönünde değiştirir. Şükür, zikrin gönülde doğurduğu açık karşılıktır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
9. 9

   Güzel adın rehber bize

   Aşkın dahi server bize

   1Güzel adın bize rehberdir.

   2Aşkın da bize önderdir.

   Güzel ad hem yol gösterici hem aşkın önderidir; tekrar, âşığın yönünü belirleyen rehberi vurgular. Aşkın önderliği başka yol göstericileri gereksiz kılar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
10. 10

    Cümle adın ezber bize

    Güzel adın işideyim

    1Bütün adların bize ezber olsun.

    2Güzel adın işiteyim.

    Bütün adların ezberlenmesi, sevgilinin farklı hitaplarla sürekli hatırda tutulmasını sağlar. Ezber, adın geçici değil kalıcı biçimde taşınmasıdır.

    ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
11. 11

    Gönül bulup cilâsını

    Dahi Hak’kın rızâsını

    1Gönül kendi parlaklığına erişsin.

    2Hakk’ın rızasına da erişsin.

    Gönlün cilası ve Tanrı’nın rızası güzel adın işitilmesiyle aranır; zikir iç temizliğin aracıdır. Cila imgesi gönüldeki pasın zikirle silinmesini anlatır.

    ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
12. 12

    Cemâlinin safâsını

    Güzel adın işideyim

    1Yüzünün güzelliğinden sevinç bulayım.

    2Güzel adın işiteyim.

    Sevgilinin yüzünden gelen sevinç, gönül parıltısını duygusal huzura dönüştürür ve zikrin içte bıraktığı ferahlığı duyurur. Bu sevinç vuslatın gönülde beliren ilk tadıdır.

    ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
13. 13

    ÜFTADE’nin budur yolu

    Hak yoluna didi beli

    1ÜFTADE’nin yolu budur.

    2Hak yoluna evet dedi.

    Üftâde kendi yolunu Hak yoluna “evet” demek olarak tanımlar; mahlas bağlılığın açık imzasıdır. “Evet” sözü Üftâde’nin yol tercihine dönüşür.

    ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
14. 14

    Zikr eyleye dâim dili

    Güzel adın işideyim

    1Dili seni daima ansın.

    2Güzel adın işiteyim.

    Son dilek dilin daima zikirde kalmasıdır; şiir işitilen adı sürekli söylenen ada dönüştürür. Dilin sürekliliği gönlün bağlılığını dışa duyurur.

    ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle