Gül-nahl-i ârzû etse de ol nihâl-i nâz

Şiir, sevgilinin nazını fidan, gölge, güvercin, şarap, ders, papağan ve ceylan imgeleriyle çoğaltır. Açılışta naz fidanı bir gül ağacını arzular; düşkün âşık ise onun ayağı altında gölge gibi ezilir. Ayva tüyünün belirmesi güzellik zamanındaki geçişi haber verir.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Gül-nahl-i ârzû etse de ol nihâl-i nâz

   Üftâdesin çü sâye eder pây-mâl-i nâz

   Zülfi siyeh değil nice bin renge girmeden

   Kaldı beyâz-ı gerdeni üzre vebâl-i nâz

   Pervâz eder kebûter-i âvâre-i nigâh

   Çeşm-i kebûdu içre açıp perr ü bâl-i nâz

   Çeşminde gamze sanma o sâgarda mevc urur

   Hâb-ı tegâfül içre şarâb-ı hayâl-i nâz

   Der-pîş edip mebâhis-i hatt-ı siyâhını

   Tullâb-ı vuslat etti bu şeb kîl ü kâl-i nâz

   Âgûş-ı hatt kalınca uma rûy-ı hâle-dâr

   Zâhir olur alâmet-i vakt-i zevâl-i nâz

   Mirât-ı dil muallak-ı tâk-ı niyâz olup

   Kıldı o şûhu tûtî-i şîrîn-makâl-i nâz

   Vahşet-nümâ-yı merdüm-i çeşmi nigeh değil

   Girmiş kinnâs-ı işveye Hikmet gazâl-i nâz

   Arz et huzûr-ı Mîr-i Selâma bu nazmı kim

   Kılsın hayâl-i nâzını şerh-i mâil-i nâz

   1O naz fidanı bir gül ağacını arzulasa bile,

   2düşkününü gölge gibi naz ayağı altında çiğner.

   3Saçı yalnız siyah değildir; nice renge girdikten sonra

   4beyaz boynunun üzerinde nazın vebali olarak kalmıştır.

   5Başıboş bakış güvercini uçuşa geçer;

   6mavi gözü içinde naz kanatlarını açar.

   7Gözündekini gamze sanma; o kadehte

   8aldırmazlık uykusu içinde hayal şarabı dalgalanır.

   9Siyah ayva tüyünün meselelerini önüne alan

   10kavuşma öğrencileri bu gece naz üzerine tartıştı.

   11Ayva tüyünün kucağı benli yüzü ummaya başlayınca,

   12nazın sona erme vaktinin belirtisi görünür.

   13Gönül aynası niyaz kemerine asılınca,

   14o şuhu nazın tatlı sözlü papağanına çevirdi.

   15Göz bebeğinde görünen yabanilik bir bakış değildir;

   16ey Hikmet, naz ceylanı işve yuvasına girmiştir.

   17Bu şiiri Selâm Bey’in huzuruna sun ki

   18naz hayalini, ona eğilimli bir açıklamayla yorumlasın.

   Naz burada tek bir davranış değil, sevgilinin bedeninde ve âşığın algısında biçim değiştiren bir kuvvettir. İlk dizede roller açıktır: arzulayan naz fidanı, arzulanan ise gül ağacıdır. Ardından bakış güvercini mavi gözde uçar, hayal şarabı dalgalanır; son beyit şiiri Selâm Bey’in yorumuna teslim eder.

   Bütün bend yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle