Gülşende cûya sûy-ı güli cüst ü cû gerek
Gazel suyun güle yönelişini bülbülün konuşmasına, yanan aşkı muma ve mecliste dolaşan şaraba bağlar. Gözyaşı akarsuyun kıyısını süsler, hasret Mecnun’unun saçı dağılır; gönül eteği ise kesin kararın suçu yüzünden kirlenip kanlı gözyaşıyla arınmayı ister.
Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.
- 1
-ı güli gerek
Bülbülde bu nükte için gerek
Şem’ etti sanma bülbül değil aşk-ı la’lin
Esrâr-ı dil miyânda bî-reng ü bû gerek
Rind-i emel-geşte çekip pây-i dâmene
Bezm-i cihânda dest-be-dest bâde gerek
Zeyn etmeye çü sedd-i leb-i cûy eşkini
Mecnûn-ı hasretin seri gerek
Lâlde oldu dâmen-i dil cürm-i cezm ile
Bir dem sirişk-i pür-dem ile gerek
Çün nesr-i şiir erişmeye evc-i kemâle dil
Âmed-şod-ı nefes-i dü pür ârzû gerek
1Gül bahçesinde su, güle doğru arayış içinde akmalıdır;
2bülbülde bu nükte için konuşma olmalıdır.
3Mum sanma; lâl dudağının aşkıyla yanan bülbüldür;
4gönül sırları arada renksiz ve kokusuz kalmalıdır.
5Arzusu şaşmış rint, eteğin ucuna tutunup
6dünya meclisinde elden ele şarap dolaştırmalıdır.
7Gözyaşı, akarsu kıyısının set gibi kenarını süslesin diye,
8hasret Mecnun’unun başı dağınık saçlı olmalıdır.
9Gönül eteği, kesin kararının suçu yüzünden kirlendi;
10bir an kanlı gözyaşıyla yıkanıp temizlenmelidir.
11Nesir ve şiir kemalin doruğuna erişsin diye gönle
12iki kanatlı arzunun nefes alışverişi gerekir.
Metnin kaynağı
Şiir, bağlı kaynakta Şeyhülislâm Ârif Hikmet Bey adına kayıtlıdır; başlık, gövde ve şair kimliği sabit kaynak zinciriyle eşleştirilmiştir.
Atıf kanıtını aç ↗Metin, Wikimedia Commons taramasının ilgili sayfasına bağlıdır. Günümüz Türkçesi ve açıklamalar ayrı editoryal katmandır.
Kaynak sayfasını aç ↗Günümüz Türkçesi ve yorumlar Dizegâh editoryası tarafından hazırlanmıştır.
“Gerek” redifi suyu, sesi, şarabı ve gözyaşını harekete geçirir. Dokuzuncu dizede ham “lâlde oldu” yüzeyi kaldırılmış; piksel ve karşı tanığın desteklediği “âlûde oldu” okuması, cürm-i cezm tamlamasıyla birlikte doğal biçimde “kirlendi” diye aktarılmıştır.