Her gün Tanrı’mın lütfuna hamdederim

Şair Tanrı’ya şükrederek murat bahçesindeki gülü, Mahmud’un yüzünü gördüğü kutlu günü anlatır. Mahmud servi boyuyla salınır; âşık utançla selam verir ve lütufla karşılanır. Kavuşma günü bayrama, ayrılık gecesi Kadir Gecesi’ne benzetilir. Ömer susamış canının sevgilinin lal şerbetiyle iyileştiğini ve yüz aynasında Hz. Muhammed’in nurunun parladığını söyler.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Günde bir kez lûtfuna hamdeylerim Ma’bûd’umun

   Bir gülün kıldım temâşâ gülşen-i maksûdumun

   1Her gün Tanrı’mın lütfuna hamdederim.

   2Arzu bahçemin bir gülünü seyrettim.

   Tanrı’ya günlük şükür, murat bahçesindeki tek gülü görme nimetine bağlanır. Sevgilinin yüzü arzu edilen bahçenin somut çiçeği olduğundan ibadet dili ile aşk sevinci birlikte açılır.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Çok şükür hurremliği var tâli’i maksûdumun

   Ne mubârek gün bu gün gördüm yüzün Mahmûd’umun

   1Çok şükür, arzumun talihinde sevinç var.

   2Ne kutlu gün; bugün Mahmud’umun yüzünü gördüm.

   Talihin sevinçli olması Mahmud’un yüzünün görüldüğü günü kutlu kılar. Tekrar edilen nakarat, kavuşma anını şiirin her bölümünü kendine çeken bir bayram haberi gibi duyurur.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Servi kaddin salınup bin nâz ile eyler hirâm

   Yüz hicâb ile koyup el sîneye verdim selâm

   1Servi boyuyla salınıp bin nazla yürür.

   2Yüz türlü utançla elimi göğsüme koyup selam verdim.

   Servi boylu Mahmud’un nazlı yürüyüşü karşısında şair elini göğsüne koyarak çekingen bir selam verir. Beden hareketleri, sevgilinin görkemi ile âşığın saygılı mahcubiyetini karşılaştırır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Hâtırım aldı ele lûtf ile kıldı iltizâm

   Ne mubârek gün bu gün gördüm yüzün Mahmûd’umun

   1Gönlümü lütufla ele aldı ve beni gözetti.

   2Ne kutlu gün; bugün Mahmud’umun yüzünü gördüm.

   Mahmud’un lütufla gönlü ele alıp âşığı gözetmesi, selamın karşılıksız kalmadığını gösterir. Nakarata dönüş, küçük bir iltifatın bile bütün günü kutsayan kavuşma değeri taşıdığını vurgular.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Rûz-i vaslı îde benzer şâm-ı hicrânı kadir

   Öyle bir hûri simânın uğruna ölmek nedir

   1Kavuşma günü bayram, ayrılık gecesi Kadir Gecesi gibidir.

   2Öyle huri yüzlü biri uğruna ölmek nedir ki?

   Kavuşma günü bayrama, ayrılık gecesi Kadir Gecesi’ne benzetilerek iki kutsal zaman yan yana gelir. Huri yüzlü sevgili uğruna ölümün küçümsenmesi, bu zamanların merkezine aşkı yerleştirir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
6. 6

   Olmuş ol kaşı hilâlin çehresi gûyâ bedir

   Ne mubârek gün bugün gördüm yüzün Mahmûd’umun

   1Hilal kaşlının yüzü sanki dolunaydır.

   2Ne kutlu gün; bugün Mahmud’umun yüzünü gördüm.

   Hilal biçimli kaşların çevrelediği yüz dolunay gibi tamamlanır. Hilal ve bedir arasındaki göksel gelişme, Mahmud’un yüzünü görmenin kutlu gün duygusunu görsel olarak güçlendirir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
7. 7

   Zümre-i uşşâk içinde ismini her kim ana

   Gözlerim kıblenümâ gibi döner andan yana

   1Âşıklar topluluğunda kim onun adını ansa

   2Gözlerim kıble gösteren alet gibi o yana döner.

   Âşıklar arasında Mahmud’un adının anılması gözleri hemen onun yönüne çevirir. Kıble gösteren araç benzetmesi, bedensel yönelişi ibadetteki kesin ve ortak istikamete yaklaştırır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
8. 8

   Hüsn-i Yûsuf olsa gayri dilberi anman bana

   Ne mubârek gün bugün gördüm yüzün Mahmûd’umun

   1Başka sevgili Yusuf güzelliğinde olsa da bana ondan söz etmeyin.

   2Ne kutlu gün; bugün Mahmud’umun yüzünü gördüm.

   Yusuf kadar güzel başka biri bile Mahmud’un yerine anılmak istenmez. Geleneksel güzellik ölçüsü reddedilerek sevgilinin tekliği korunur; nakarat bu seçimin görülen yüze dayandığını yineler.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
9. 9

   Hamdülillâh ey Ömer şevkile oldum pür safâ

   Teşne câna şerbet-i lâ’linden irgördü şifâ

   1Tanrı’ya şükür ey Ömer, aşkla sevinçle doldum.

   2Lal renkli dudağının şerbeti susamış cana şifa ulaştırdı.

   Ömer’in şevkle dolması, susamış canın lal dudaktan gelen şerbetle iyileşmesiyle açıklanır. Renk, tat ve şifa imgeleri kavuşmanın ruhsal sevincini içilen bir içecek kadar somut kılar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
10. 10

    Berk urur âyîne-i vechinde nûr-i Mustafâ

    Ne mubârek gün bugün gördüm yüzün Mahmûd’umun

    1Yüzünün aynasında Hz. Muhammed’in nuru şimşek gibi parlar.

    2Ne kutlu gün; bugün Mahmud’umun yüzünü gördüm.

    Mahmud’un yüzü aynaya, orada parlayan ışık Hz. Muhammed’in nuruna benzetilir. Kapanış nakaratı, sevgilinin görünüşündeki kutsal aydınlığın bugünü neden mübarek kıldığını tamamlar.

    ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle