DDizegâhDijital şiir arşivi
manzume · 19.–20. yüzyıl

Güzel

Şiir, aşk ve gamı Behzad ile Ferhad üzerinden ölçerken asıl olarak yetenek, yaradılış, çalışma ve irşad ilişkisini tartışır; hünerin soydan otomatik geçmediğini söyler.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

  1. 1

    Ne derd-i aşkı etmeğe Behzâd olur peydâ

    Ne kal’ etmeğe Ferhâd olur peydâ

    Safâ-yı âlemi eyler ansızın ta’kîb

    Hevâ sâkin iken bir de görürsün bâd olur peydâ

    Değil her tâlib-i ma’nâya isti’dâd peyveste

    binde bir üstâd olur peydâ

    Eğer kesb-i reşâda unsurunda varsa isti’dâd

    Reh-i azminde yüz bin olur peydâ

    Eğer âyîne şeffâf olsa lâbüd aks eder sûret

    Çalış himmetle sen elbette isti’dâd olur peydâ

    Kabûl-i intikâl etmez meziyyet zâta âiddir

    Hünerver bir perdeden bî hüner evlâd olur peydâ

    Cihân halkındaki âcizliği bundan kıyas eyle

    Sen istimdâd ederken senden istimdâd olur peydâ

    Benim tâ unsurumda müstetirdir şu’le-i hikmet

    Hayâlimde onunçün berk-i âteşzâd olur peydâ

    Değil vüs’-i beşerde ey Emîrî sendeki himmet

    Sana etrâf-ı nâme’mûlden imdâd olur peydâ

    1Aşk derdini resmetmek için ne bir Behzad ortaya çıkar,

    2ne de gam dağını yarmak için bir Ferhad bulunur.

    3Dünyanın huzurunu ansızın bir bulanıklık izler;

    4hava sakinken birden rüzgâr çıktığını görürsün.

    5Anlam arayan herkesin yaradılışına yetenek bağlanmış değildir.

    6Tecelli okulunda binde bir usta yetişir.

    7Yapında olgunlaşmaya elverişli bir yetenek varsa,

    8azim yolunda sana yüz bin yol gösterici çıkar.

    9Ayna berrak olursa görüntü elbette ona yansır.

    10Sen gayretle çalış; yeteneğin mutlaka görünür olur.

    11Üstünlük başkasına aktarılamaz, kişinin özüne aittir.

    12Hünerli bir babadan hüner bilmez bir çocuk çıkabilir.

    13Dünya insanlarının aczini buradan ölç.

    14Sen yardım isterken senden yardım isteyenler belirir.

    15Hikmetin kıvılcımı daha yaradılışımda gizlidir.

    16Bu yüzden hayalimde ateş doğuran bir şimşek belirir.

    17Ey Emîrî, sendeki gayret insan gücünün sınırında değildir.

    18Sana bilinmeyen çevrelerden yardım ulaşır.

    Her beyit “ortaya çıkma” fikrini başka bir alana taşır: rüzgâr, usta, rehber, görüntü, yetenek ve yardım belirir. Ayna örneği kabiliyetin açıklığını, hünerli babadan hüner bilmez çocuk çıkması ise meziyetin kişiye özgülüğünü gösterir. Son beyit şairin gayretini bilinmeyen yardımlarla bağlar.

Kavram sözlüğü (6) ↓
Kaynak

Metnin kaynağı

Aidiyet doğrulandı

Şiir, bağlı kaynakta Ali Emîrî adına kayıtlıdır; başlık, gövde ve şair kimliği sabit kaynak zinciriyle eşleştirilmiştir.

Atıf kanıtını aç ↗

Metin, Wikimedia Commons taramasının ilgili sayfasına bağlıdır. Günümüz Türkçesi ve açıklamalar ayrı editoryal katmandır.

Kaynak sayfasını aç ↗Günümüz Türkçesi ve yorumlar Dizegâh editoryası tarafından hazırlanmıştır.
Bir hata mı var? Bildirin

Yanlış bir dize, hatalı bir çeviri ya da eksik bir kaynak gördüyseniz yazın. Metni doğrulayıp düzeltiyoruz.

Okumaya devam edin

Sırada ne var?

Sonraki şiirHalim Giray’ın gazelini tahmis
Bu gün gülzâra geldi bir melek sîmâ-yı istiğnâ
Ali Emîrî Efendi · tahmis

Kavram sözlüğü

6 kavram bulundu.

kûhsâr-ı gamı

gam dağını

Tecellî mektebinde

hakikatin görünür olduğu manevî okulda

müstetir

gizlidir, örtülüdür

tersîm

Bir düşünce veya görüntüyü resmederek anlatma.

kudûret

İç huzurunu bozan bulanıklık ve keder.

sâhib-i irşâd

Doğru yolu gösteren manevi rehber.