Hadîs-i la‘l-gâhı gâh evsâf-ı meyân söyler

Gazel, çok konuşan şairi sözün özünü bilmemekle eleştirir; gül tahtındaki bülbül ve Rüstem destanı üzerinden süs ile hakikat arasındaki farkı sorgular.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Hadîs-i la‘l-gâhı gâh evsâf-ı meyân söyler

   Sözin aslını bilmez şâ‘ir-i pür-gû hemân söyler

   1Kimi zaman yakut dudağın sözünü, kimi zaman ince belin vasıflarını anlatır.

   2Çok konuşan şair sözün aslını bilmez; durmadan söyler.

   Çok konuşan şair kimi zaman yakut dudağı, kimi zaman ince beli anlatır; fakat sözün özünü bilmediği ileri sürülür. Beyit konu çeşitliliğini şiir bilgisiyle eşitlemeyen bir poetika eleştirisidir.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Alup etrâfını etfâl-i gonca bülbül-i zârın

   Oturmış sandalî-i şâh-ı gülde dâstân söyler

   1İnleyen bülbülün çevresini gonca çocukları sarmış.

   2Gül şahının sandalyesine oturup destan anlatır.

   İnleyen bülbülün çevresini gonca çocukları sarar; kuş, gül dalının sandalyesinde destan anlatan hükümdar gibi oturur. Bahçe sahnesi şiir söyleme eylemini küçük bir saray gösterisine dönüştürür.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Bu mazmûn ile ancak kasdı tezyîn etmedür nazmın

   İnanma dâstân-ı Rüsteme Tûsî yalan söyler

   1Bu mazmunla amaç yalnızca şiiri süslemektir.

   2Rüstem destanına inanma; Tûsî yalan söyler.

   Beyit, mazmunun yalnız nazmı süslemek için kullanıldığını açık eder ve Tûsî’nin Rüstem destanına inanılmamasını söyler. ‘Yalan’ sözü tarihsel kişilik hükmü değil, kurmaca ile hakikat üzerine sert bir edebî şakadır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Kalem mahrem değildir güft-gû-yı va‘de-i vasla

   Baña çeşm-i suhen-gûsı o şûhuñ bî-zebân söyler

   1Kalem, kavuşma vaadinin konuşmasına sırdaş değildir.

   2O güzelin söz söyleyen gözü bana dilsizce anlatır.

   Kalem kavuşma vaadinin gizli konuşmasına sırdaş olamaz; sevgilinin söz söyleyen gözü bunu dilsizce anlatır. Yazılı sözün yetmediği yerde bakış, hem sessiz hem daha doğrudan bir haber aracına dönüşür.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Girer mi âsitân-ı miyâna bir dahı Nevres

   ‘Aceb ol şûh-ı bî-pervâ benümle ne zamân söyler

   1Nevres, ince belin eşiğine bir daha girer mi?

   2Acaba o kaygısız güzel benimle ne zaman konuşur?

   Şair, Nevres'in ince belin eşiğine bir daha girip giremeyeceğini ve kaygısız güzelin ne zaman konuşacağını sorar. Eşik imgesi beden ile mekânı birleştirir; gazel kesin cevap vermeden bekleyişle kapanır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle