Hak nefesin inkâr eyleyen tâlib

Kul Budala, Hak nefesini reddeden ve mürşit buyruğundan ayrılan talibi cemden dışlayan sert bir yol şiiri kurar. Kalpte sevgi, günahı açıkça kabul ve rehbere teslimiyet olumlu ölçülerdir; zulüm ve ikiyüzlülük Ali divanından sürülme tehdidiyle karşılanır.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Hak nefesin inkâr eyleyen tâlib

   İblistir bu cemden sürülsün gitsin

   Hak’kın divanında yüzü karalar

   Esfeldir ol yerden sürülsün gitsin

   1Hak nefesini inkâr eden talip,

   2İblistir bu cemden sürülsün gitsin

   3Hak’ın divanında yüzleri kara çıkar.

   4O, en aşağı yerdedir; oradan da sürülüp gitsin.

   Hak nefesini inkâr eden talip İblis’e benzetilir, cemden ve Hak divanından kovulması istenir. Yüz karası ile en aşağı yer tehdidi, topluluğun kutsal sözünü reddetmenin ağır sonucunu açıklar.

   Bütün dörtlük yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Yok ise kalbinde mahabbet sevgi

   Yıkıktır kalbinde Allah’ın evi

   Özünden haberi olmayan divi

   Salıver yabana yorulsun gitsin

   1Kalbinde sevgi ve muhabbet yoksa,

   2Yıkıktır kalbinde Allah'ın evi

   3Özünden haberi olmayan divi

   4Salıver ıssızlığa yorulsun gitsin

   Kalbinde sevgi bulunmayanın gönlü Allah’ın yıkık evi sayılır; kendi özünü bilmeyen kişi yabana salınan bir devdir. İç bilgi ve muhabbet yokluğu, insanı hem kutsal merkezden hem topluluktan uzaklaştırır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Yalınız kafeste sakla bir kuşu

   Kiminle söyleşir olmasa işi

   Günahın meydana koymayan kişi

   Yüzünü eğsin de ayrılsın gitsin

   1Yalnız kafeste sakla bir kuşu

   2Yapacak işi ve konuşacak kimsesi yoksa kiminle söyleşebilir?

   3Günahını meydana koymayan kişi

   4Yüzünü eğsin de ayrılsın gitsin

   Tek başına kafeste tutulan kuşun konuşacak kimse bulamaması, günahını meydana koymayan kişinin yalnızlığına örnek olur. İkrar etmeyen kişi yüzünü eğip ayrılır; cem, açık söz ve paylaşılmış sorumluluk ister.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Canını cellâda teslim etmeyen

   Rehberin gittiği yola gitmeyen

   Mürşidinin buyruğunu tutmayan

   Çürüktür yuları kırılsın gitsin

   1Canını cellâda teslim etmeyen

   2Rehberin gittiği yola gitmeyen

   3Mürşidinin buyruğunu tutmayan

   4Çürüktür yuları kırılsın gitsin

   Canını cellada teslim etmeyen, rehberin yoluna girmeyen ve mürşit buyruğuna uymayan talibin yuları çürük sayılır. Kırılan yular görüntüsü, iradesini teslim etmeyen yolcunun denetimsiz biçimde kopuşunu anlatır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Budala’m kudret elindedir elim

   Hak’ka ayân oldu bütün ahvâlim

   Biz olalım mazlum olanlar zalim

   Ali divanından sürülsün gitsin

   1Ben Budala’yım; elim ilahî kudretin elindedir.

   2Hak'ka açık oldu bütün hâlim

   3Biz mazlumlardan olalım; zalimler ise dışarıda kalsın.

   4Ali divanından sürülsün gitsin

   Kul Budala elini kudret elinde görür ve hâlinin Hakk’a açık olduğunu söyler; mazlumla zalim arasındaki safı kesinleştirir. Ali divanından sürülme bedduası, zulmün yol topluluğunda yeri olmadığını mühürler.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle