Hak’dan inen şerbeti içtik

Tamamlanmış bir yolculuğun haberini her beyit sonunda şükürle mühürleyen; Taptuk Emre’nin kapısında çiğlikten pişmişliğe geçişi anlatan sekiz beyitlik Yunus Emre nefesi.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Hak’dan inen şerbeti içtik elhamdülillâh

   Şol kudret denizin geçtik elhamdülillâh

   1Hak’tan gelen şerbeti içtik, hamdolsun.

   2O kudret denizini geçtik, hamdolsun.

   Şiir bir dilekle değil, olmuş bitmiş bir işin haberiyle açılıyor. Geçmiş zaman kipi yolculuğu tamamlanmış gösteriyor; şükür de istekten önce değil, alındıktan sonra söyleniyor.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Şu karşıki dağları, meşeleri bağları

   Sağlık safalık ile aştık elhamdülillâh

   1Şu karşıdaki dağları, meşelikleri ve bağları

   2sağlıkla ve gönül rahatlığıyla aştık, hamdolsun.

   Manzara tek tek sayılırken yol gerçek bir yola benziyor; dağdan sonra meşelik, meşelikten sonra bağ geliyor. ‘Sağlık safalık’ sözü kerametten değil, sağ salim varılmış olmaktan söz ediyor.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Kuruyıdik yaş olduk, ayak idik baş olduk

   Kanatlandık kuş olduk, uçtuk elhamdülillâh

   1Kuruyduk, yeşerip canlandık; ayaktık, baş olduk.

   2Kanatlanıp kuş olduk ve uçtuk, hamdolsun.

   Dört değişim arka arkaya geliyor ve her biri bir öncekinden daha yukarı çıkıyor. Yükselme övünme gibi durabilir; şiiri koruyan şey, her basamağın sonunda şükrün tekrar edilmesi.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Vardığımız illere şol safâ gönüllere

   Baba Taptuk ma’nisin saçtık elhamdülillâh

   1Vardığımız memleketlere, o gönlü açık insanlara

   2Baba Taptuk’un öğretisini saçtık, hamdolsun.

   Yolculuk burada kişisel bir kazançtan çıkıp taşıma işine dönüşüyor. Yunus söylediği sözü kendi buluşu saymıyor, şeyhinin adını anıyor; ‘saçmak’ fiili de dağıtmayı ölçüsüz bırakıyor.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Beri gel barışalım, yad isen bilişelim

   Atımız eyerlendi, eştik elhamdülillâh

   1Yaklaş, barışalım; yabancıysan tanış olalım.

   2Atımız eyerlendi ve yola koyulduk, hamdolsun.

   Barış çağrısı ile yola çıkış aynı beyitte duruyor: Yunus önce çağırıyor, sonra beklemiyor. Eyerlenmiş at, bu dostluğun yerleşmek için değil geçerken kurulduğunu hissettiriyor.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
6. 6

   İndik Rûm’u kışladık, çok hayr ü şer işledik

   Uş yine bahar geldi, göçtük elhamdülillâh

   1Anadolu’ya indik, kışı orada geçirdik; çok iyilik de kötülük de işledik.

   2İşte bahar yine geldi ve göçtük, hamdolsun.

   Yunus kendi hesabını temize çekmiyor: Hayrın yanına şerri de yazıyor. Mevsim değişimiyle gelen göç, bu karışık bilançoyu bir yerde biriktirmeye izin vermiyor.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
7. 7

   Dirfillü pınar olduk, irkildük ırmağ olduk

   Akduk denize dolduk, taşduk elhamdülillâh

   1Bir pınar olduk, birikip ırmağa dönüştük.

   2Akıp denize dolduk ve taştık, hamdolsun.

   Su üç kez büyüyor ve her seferinde kendi biçimini kaybediyor. Pınarın denize karışması bir yok olma sayılabilir; şiirde ise bu, taşacak kadar dolmanın tek yolu oluyor.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
8. 8

   Taptuğ’un tapusunda kul olduk kapısında

   Yunus miskin çiğ idi, pişdik elhamdülillâh

   1Taptuk’un huzurunda, onun kapısında kul olduk.

   2Miskin Yunus çiğdi; pişip olgunlaştık, hamdolsun.

   Şiir bütün coğrafyayı dolaştıktan sonra tek bir kapıya dönüyor. ‘Çiğ’ ile ‘pişmiş’ arasındaki fark mutfaktan alınmış sade bir ölçü; olgunluğu anlatmak için başka bir kavram gerekmiyor.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle