Nice bir besleyesin

Bedeni beslemekle geçen ömrü sorgulayan; bir gönül ziyaretini yüz Kâbe’den üstün tutan ve keramet iddiasına nefis terbiyesi şartı koyan Yunus Emre ilahisi.

1. 1

   Nice bir besleyesin bu kaddile kameti

   Düştün dünyâ zevkine, unuttun kıyâmeti

   Günümüz Türkçesi +

   1Bu boyu bosu daha ne kadar besleyip duracaksın?

   2Dünyanın zevkine kapıldın ve kıyameti unuttun.

   Beyit yorumu +

   Soru bedeni suçlamıyor, ona harcanan zamanı ölçüyor. Beslemek sürekli bir iş; Yunus bu sürekliliğin başka her şeyi, hesap gününü bile ikinci sıraya düşürdüğünü söylüyor.

2. 2

   Derviş kazan ye yedir, bir gönül ele getir

   Yüz Kâbeden yeğrekdir bir gönül ziyâreti

   Günümüz Türkçesi +

   1Derviş, kazan; ye ve yedir, bir gönül kazanmaya bak.

   2Bir gönlü ziyaret etmek yüz Kâbe’den daha değerlidir.

   Beyit yorumu +

   Yunus dervişe yoksulluk değil çalışma öneriyor: Kazan, sonra paylaş. Ardından ölçüyü öyle yükseltiyor ki yüz Kâbe bile tek bir gönül ziyaretinin altında kalıyor.

3. 3

   Uslu değil delidir halka salûsluk satan

   Nefsin müslüman etsin var ise kerâmeti

   Günümüz Türkçesi +

   1İnsanlara dindarlık gösterisi satan kişi akıllı değil delidir.

   2Kerameti varsa önce kendi nefsini müslüman etsin.

   Beyit yorumu +

   Yunus keramet iddiasını reddetmiyor, ona bir sınav koyuyor. Havada uçmak değil kendi nefsini terbiye etmek isteniyor; gösteri seyirci ister, bu iş ise tanıksız yapılır.

4. 4

   Yüz bin peygamber gele hiç şefâat olmaya

   Vay eğer olmaz ise Allah’ın inâyeti

   Günümüz Türkçesi +

   1Yüz bin peygamber gelse de hiçbir şefaat işe yaramaz.

   2Allah’ın lütfu yoksa hâline yazık olur.

   Beyit yorumu +

   Sayı yine büyütülüyor, sonra tek bir şeyin yanında eriyor. Yunus aracıları saymakla değil hepsinin arkasındaki tek kaynağa bağlanmakla ilgileniyor; ‘vay’ ünlemi de hesabın kişiselliğini hatırlatıyor.

5. 5

   Nefsin müslüman eden Hak yolun doğru varır

   Yarın ana oliser Muhammed şefâati

   Günümüz Türkçesi +

   1Nefsini müslüman eden kişi Hak yolunda doğru yürür.

   2Yarın Muhammed’in şefaati ona ulaşır.

   Beyit yorumu +

   Bir önceki beyit şefaati elinden alıyordu, bu beyit geri veriyor; fark tek şartta, nefsini yola getirmiş olmakta. Yunus umudu kapatmıyor, karşılığında istenen bedeli söylüyor.

6. 6

   Yunus imdi sen dahi gerçeklerden oligör

   Gerçek erenler imiş cümlenin ziyâreti

   Günümüz Türkçesi +

   1Yunus, sen de artık gerçek olanlardan biri olmaya bak.

   2Herkesin gerçekten ziyaret etmesi gereken kişiler erenlerdir.

   Beyit yorumu +

   Şiir Kâbe’den açtığı hesabı erenlerde kapatıyor: Ziyaret edilecek yer yine bir insan. Yunus kendine seslenerek okuru da o insanlardan biri olmaya çağırıyor.