Hakk Te‘âlâ Cümlemizi Şâd u Handân Eyleye

Fahrî, bütün müminler için dünyadan kabre ve ilâhî âleme uzanan sürekli bir sevinç diler.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Hak Te‘âlâ cümlemizi şâd u handân eyleye

   Kabrimizde dahi dâ’im şâd u handân eyleye

   1Yüce Hakk hepimizi sevinçli ve güler yüzlü kılsın;

   2kabrimizde de sürekli sevinçli ve güler yüzlü kılsın.

   Sevinç dileği daha ilk beyitte mezara taşınır; dahi sözcüğü kabri hayatın dışında değil, aynı dileğin sürdüğü bir devam gibi gösterir. Redif olan şâd u handân eyleye böylece ölümle kesilmeyen tek istek hâline gelir.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Sırr-ı gaybü’l-gaybe vâkıf olmak isterseñ gönül

   Hak virüp cümle murâdın şâd u handân eyleye

   1Ey gönül, en gizlinin sırrını bilmek istiyorsan

   2Hakk bütün dileğini verip seni sevinçli kılsın.

   İkinci beyitte muhatap değişir: söz Hakk'tan gönle döner ve şiir dua olmaktan çıkıp öğüde yaklaşır. Gaybü’l-gayb tamlaması gizliliği ikiye katlayarak, istenen bilginin sıradan bir öğrenmeyle elde edilemeyeceğini söyler.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   ‘Alleme’l-esmâ’ rumûzın fehm idem dirseñ eger

   Himmet-i pîr ile Mevlâ şâd u handân eyleye

   1Adların öğretilişindeki işaretleri anlamak istiyorsan

   2rehberin desteğiyle Mevlâ seni sevinçli kılsın.

   Adların öğretilişine yapılan gönderme bilgiyi insanın yaratılışına bağlar; ama bu bilgiye tek başına ulaşılmaz. Beyit araya bir rehber koyar: himmet-i pîr olmadan işaretlerin çözülmesi beklenmez.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   ‘Âlem-i lâhûta pervâz itmek isterseñ eger

   Anda Bârî Hak Te‘âlâ şâd u handân eyleye

   1İlâhî âleme uçmak istiyorsan

   2Yaratan Yüce Hakk orada seni sevinçli kılsın.

   Uçma isteği yolculuğu yatay olmaktan çıkarıp dikey kılar; pervâz kanatla yükselmeyi çağrıştırdığı için tırmanmayı değil kaldırılmayı ima eder. Sevinç bu kez varılan yerde, anda sözüyle işaretlenen mekânda beklenir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Hızr-ı tevfîk-i İlâhî irişür ‘âşıklara

   Anuñ-ile hem-dem ol kim şâd u handân eyleye

   1İlâhî yardımın Hızır'ı âşıklara erişir;

   2seni sevindirecek onunla arkadaş ol.

   İlâhî yardım burada soyut bir kavram olarak değil, yolda karşılaşılan biri gibi adlandırılır. Hızır adının seçilmesi tevfîki ansızın yetişip yol gösteren bir refakat hâline getirir; şair de o refakate arkadaş olmayı öğütler.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
6. 6

   Cümle mü’minler ile bu Fahrî-i nâ-çîzüñi

   Hak Te‘âlâ dünye vü ‘ukbâda şâdân eyleye

   1Yüce Hakk bütün müminlerle birlikte bu değersiz Fahrî'yi

   2dünya ve ahirette sevinçli kılsın.

   Son beyit tek tek verilen öğütleri toplayıp yeniden ortak duaya bağlar: Fahrî'nin adı cümle mü’minler ifadesinin arkasına yerleştirilir. Dünya ile ukbânın birlikte anılması, baştaki kabir imgesiyle şiiri çevreler.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle