Hak’tan Emir Oldu, Geldim Cihana

Şirî, Hak buyruğuyla dünyaya gelip yüksek bir burca eriştiğini anlatır. Cebrail, Muhammed gülü, Ali kapısı ve Miraç bu burcu tanımlar; Hacı Bektaş arayışı sonunda her gönülden oraya bir yol açılır.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Haktan emir oldu geldim Cihana

   Gözüm açtım nail oldum o bürce

   Kâmil oldum Hak kelâmın okudum

   Elif kaddim dal yazıldım o bürce

   1Hak’tan buyruk geldi, dünyaya geldim;

   2gözümü açıp o burca eriştim.

   3Olgunlaştım ve Hak kelamını okudum;

   4elif gibi boyum dal harfi olarak o burca yazıldı.

   Dünyaya geliş ilahî emirle başlar ve doğrudan yüksek burca yönelir. Elifin dikliği ile dalın eğriliği, okunan Hak kelamının bedende tevazu ve biçim değişikliği oluşturduğunu gösterir.

   Bütün dörtlük yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Alnımıza yazıluptur yazılar

   Hakkı sevenler bizleri arzular

   Yeryüzünde hiç yol yoktur gaziler

   Arş yüzünden bir yol gider o bürce

   1Yazılar alnımıza yazılmıştır;

   2Hakk’ı sevenler bizi arzular.

   3Ey gaziler, yeryüzünde hiçbir yol yoktur;

   4o burca arşın yüzünden bir yol gider.

   Alın yazısı insanın payını önceden taşır. Yeryüzünde yol bulunmaması hedefin dünyevi coğrafyada olmadığını açıklar; burca çıkan güzergâh arş üzerinden geçen manevî yoldur.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Gökte uçan Cebraildir peridir

   Bir gül vardır Muhammedin teridir

   Bir kapusu Şâhımerdan Alidir

   Elvan elvan nurlar yağar o bürce

   1Gökte uçan Cebrail’dir, peridir;

   2bir gül vardır, Muhammed’in teridir.

   3Bir kapısı Şah-ı Merdan Ali’dir;

   4o burca renk renk nurlar yağar.

   Cebrail göksel hareketi, Muhammed’in terinden doğan gül koku ve güzelliği, Ali ise kapıyı temsil eder. Elvan nurlar bu üç işareti aynı kutsal burcun çevresinde birleştirir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Konan bezirgândır geçen de hoca

   Ne gündüzüm gündüz ne gecem gece

   Ol ne bürçtür cümle bürçlerden yüce

   Muhammed Miraca gider o bürce

   1Konaklayan tüccardır, geçen de hocadır;

   2ne gündüzüm gündüzdür ne gecem gece.

   3Bütün burçlardan yüce olan nasıl bir burçtur?

   4Muhammed Miraç’a o burçtan gider.

   Tüccar ve hoca geçici yolcular gibi görünür; şairin zaman duyusu ise gündüz-gece ayrımını kaybeder. Burcun yüceliği, Muhammed’in Miraç geçidi oluşuyla açıklanır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Hacı Bektaş’ım arayıp yanmışım

   Erenler deminden bir pay kapmışım

   Eğer Kâbe ise yerin yapmışım

   Her gönülden bir yol gider o bürce

   1Hacı Bektaş’ımı arayıp yanmışım;

   2erenlerin deminden bir pay almışım.

   3Eğer orası Kâbe ise yerini ben yapmışım;

   4her gönülden o burca bir yol gider.

   Hacı Bektaş arayışı yanma ve erenler deminden pay alma ile sonuçlanır. Son dize tek bir dış güzergâh yerine her gönülden yükselen yol kurar; kutsal burç iç dünyada erişilebilir olur.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle