Haktan nazar oldu bana

Hakk’ın bir bakışıyla açılan kapıdan başlayıp nefsin yeniden baş kaldırışını da kaydeden; Taptuk Emre’ye erişmeyi göz açmakla eşleyen sekiz dörtlüklük nefes.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Haktan nazar oldu bana

   Hak kupusun açar oldum

   Girdim Hak’kın haznesine

   Dürlü güher seçer oldum

   1Hak bana lütufla baktı.

   2Onun kapısını açar oldum.

   3Hakk’ın hazinesine girdim,

   4türlü cevher seçmeye başladım.

   Her şey bir bakışla başlıyor; kapıyı açan da onu iten el değil, o bakış. Hazineye girmek hemen zenginleşmek anlamına gelmiyor, seçme işi Yunus’a kalıyor.

   Bütün dörtlük yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Devlet tâcı başa kondu

   Aşk kadehin bana sundu

   Susadığınca ben dahi

   Her dem anı içer oldum

   1Baht tacı başıma kondu.

   2Aşk kadehini bana sundu.

   3Ne zaman susadıysam

   4her defasında ondan içtim.

   Taç ile kadeh aynı anda geliyor: Biri yükseltiyor, öteki susatıyor. Aşkın kadehi susuzluğu bitirmiyor, yenilemesini sağlıyor; ödül burada doymak değil sürekli içmek.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Esritti aşka düşürdü

   Ciğerim aşka bişürdü

   Aklım başıma düşürdü

   Hayrı şerden seçer oldum

   1Beni sarhoş etti, aşka düşürdü.

   2Ciğerimi aşkta pişirdi.

   3Aklımı başıma getirdi;

   4iyiyi kötüden ayırmaya başladım.

   Sarhoşluk ile aklın başa gelmesi normalde birbirini bozar; burada biri ötekini doğuruyor. Yunus’un aklı ancak yandıktan sonra çalışıyor, ayırt etme gücü de bu pişmenin karşılığı oluyor.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Hayır oldu benim işim

   Endîşeli oldu duşum

   Nefsim başını kesüben

   Şer işlerden kaçar oldum

   1İşim iyilik oldu.

   2Düşüm kaygıyla doldu.

   3Nefsimin başını kesip

   4kötü işlerden kaçmaya başladım.

   İyilik ile huzur birlikte gelmiyor: İşi düzelen adamın düşü karışıyor. Nefsin başını kesmek tek seferlik bir zafer gibi duruyor, oysa kaçmayı sürdürmek gerekiyor.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Kesildi nefis baş oldu

   Fiskü fesad işler kıldı

   Hak’tan bana nazar oldı

   Kanatlandım uçar oldum

   1Nefsin başı kesildi, sonra yine baş oldu.

   2Günah ve bozgunculuk işleri yaptı.

   3Hak bana yine lütufla baktı;

   4kanatlanıp uçmaya başladım.

   Kesilen baş geri çıkıyor: Yunus nefsi bir kez yenmenin yetmediğini söylüyor. Kurtuluş kendi gücünden değil ikinci bir nazardan geliyor; uçma da bu bakışın armağanı oluyor.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
6. 6

   Uçdum bir hoş yere kondum

   Bu dünyâyı bâkî sandum

   Ey yârenler ben usandum

   Kondum giru göçer oldum

   1Uçtum, hoş bir yere kondum.

   2Bu dünyayı kalıcı sandım.

   3Ey dostlar, usandım;

   4kondum ve yine göçmeye başladım.

   Yanlışını kendi ağzıyla söylüyor: Hoş yer onu yanıltıyor. Usanmak burada bıkkınlık değil uyanma; konmak ile göçmek arasındaki tekrar, dünyada bir yere yerleşmenin imkânsızlığını gösteriyor.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
7. 7

   Dutsak idi cânum anda

   Kalmış idim bir vîranda

   Gel didiler vardır anda

   Yöneldim uş geçer oldum

   1Canım orada tutsaktı.

   2Bir yıkıntının içinde kalmıştım.

   3‘Gel, orada bir şey var’ dediler.

   4Yöneldim ve işte geçip gitmeye başladım.

   Kurtuluş bir kararla değil bir çağrıyla geliyor. Yunus çağıranların kim olduğunu söylemiyor; söylediği tek şey, virandan çıkmak için birinin seslenmesi gerektiği.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
8. 8

   Yunus Hak’ka bilişeli

   Cânü gönül virişeli

   Şol Taptuğ’a irişeli

   Gözlerümi açar oldum

   1Yunus, Hak ile tanıştığından beri,

   2canını ve gönlünü verdiğinden beri,

   3o Taptuk’a eriştiğinden beri

   4gözlerimi açmaya başladım.

   Sekiz dörtlük boyunca uçan, gören ve seçen adam sonunda gözünü ilk kez açtığını söylüyor. Sıralamayı da bozuyor: Tanışmak ve vermek, görmekten önce geliyor.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle