Hasan Hüseyin Aşkına

Beş dörtlüğün değişmeyen nakaratı Hasan ile Hüseyin sevgisini dilek, ikrar, özveri, nefis terbiyesi ve sonunda çıplağı giydirip açı doyurma buyruğuna bağlar.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Bir dilek dilerim senden

   Hasan Hüseyin aşkına

   Canımızı kurban verdik

   Hasan Hüseyin aşkına

   1Senden bir dilek diliyorum,

   2Hasan ve Hüseyin aşkına.

   3Canımızı kurban verdik,

   4Hasan ve Hüseyin aşkına.

   İlk dörtlük doğrudan bir dilekle açılır; Hasan ile Hüseyin aşkına sözü hem dileğin dayanağı hem her dörtlüğü bağlayan nakarattır. ‘Canımızı kurban verdik’ ifadesi nefesin bağlılık ve özveri diline aittir; modern karşılık bunu güncel bir fiziksel eylem çağrısı olarak genişletmez.

   Bütün dörtlük yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Hak'ka verdim cümle varım

   Dergâhına yüzüm sürdüm

   Canını tercemen kıldım

   Hasan Hüseyin aşkına

   1Bütün varlığımı Hakk'a verdim;

   2dergâhına yüzümü sürdüm.

   3Canını ikrar kurbanı kıldım,

   4Hasan ve Hüseyin aşkına.

   Bütün varlığı Hakk'a verme ve dergâh eşiğine yüz sürme, bağlılığı beden hareketleriyle görünür kılar. ‘Canını tercemen kıldım’ dizesindeki iyelik kaynakta nasılsa öyle korunur; tercemen, ikrar bağlamındaki kurbanı çağrıştırsa da kimin canı olduğu tanıksız kesinleştirilmez.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Fehmettik didarımızı

   Yüzdürelim derimizi

   Kurban verdik serimizi

   Hasan Hüseyin aşkına

   1Didarımızı kavradık;

   2derimizi yüzdürelim.

   3Başımızı kurban verdik,

   4Hasan ve Hüseyin aşkına.

   Didarı kavrama, deriyi yüzdürme ve başı kurban verme imgeleri dörtlüğü giderek sertleşen bir teslimiyet diliyle kurar. Bu sözler nefesin mecazlı özveri repertuvarı içinde okunur; yüz, deri ve baş arasında kesin bir ritüel sıra bulunduğu ikinci bir tanık olmadan ileri sürülmez.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Gerçekler kalbini güder

   Nefsini dinleyen murdar

   Verdiğin zay'a mı gider

   Hasan Hüseyin aşkına

   1Gerçekler, kalbini gözetir;

   2nefsini dinleyen kişi kirlenir.

   3Verdiğin şey boşa mı gider,

   4Hasan ve Hüseyin aşkına?

   Gerçeklerin kalbi gözetmesi ile nefse uyanın kirlenmesi ahlaki bir karşıtlık oluşturur. ‘Verdiğin boşa mı gider?’ sorusu, özverinin karşılıksız kalıp kalmayacağını açık bırakır; nakarat cevabı açıklamak yerine Hasan ile Hüseyin sevgisini güvenin kaynağı olarak yeniden söyler.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Teslim Abdal eder doyur

   Seç özünü baldan ayır

   Çıplak giydir bir aç doyur

   Hasan Hüseyin aşkına

   1Teslim Abdal der ki doyur;

   2Özünü seç, baldan ayır.

   3Çıplağı giydir, bir açı doyur,

   4Hasan ve Hüseyin aşkına.

   Mahlas dörtlüğü soyut bağlılığı somut toplumsal görevlere çevirir: doyurmak, çıplağı giydirmek ve aç olanı beslemek. ‘Özünü baldan ayır’ sözü kaynakta kapalıdır ve kesin bir deyim açıklamasına zorlanmaz; buna rağmen çevresindeki emirler yardımın davranışa dönüşmesini açıkça öne çıkarır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle