Hiç Bilmem Bana Ne Oldu

Nakşî, kanlı gözyaşıyla dağları gezen ve hiçbir yerde eğlenmeyen gönlü anlatır. Söz kalabalığı yerine hâl ehli ve güzelliğin tecellisini arayan bu gönül, yedi denizi aşar; şair sonunda gece gündüz ağlayarak aşka yüz sürer.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Hiç bilmezem bana noldu

   Gönül eğlenmez eğlenmez

   1Bana ne olduğunu hiç bilmiyorum.

   2Gönül hiçbir yerde durulmuyor.

   Şair başına geleni adlandıramaz; bildiği tek şey gönlün hiçbir yerde huzur bulmadığıdır. Nakarat, şiir boyunca değişen görüntüleri aynı iç sıkıntıya bağlayan sabit merkez olur.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Gözlerim kan ile doldu

   Gönül eğlenmez eğlenmez

   1Gözlerim kan ile doldu.

   2Gönül hiçbir yerde durulmuyor.

   Kanla dolan gözler, ağlamanın sıradan üzüntüyü aşan bedenî şiddetini gösterir. Buna rağmen gönül yine oyalanmaz; acı bile onu tek bir yerde tutmaya yetmez.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Mecnunleyin dağlar gezer

   Hiç utanmaz ağlar gezer

   1Mecnun gibi dağları gezer.

   2Hiç utanmaz ağlar gezer.

   Mecnun gibi dağlarda dolaşmak, aşkın kişiyi toplumdan ve yerleşik düzenden uzaklaştırmasını anlatır. Utanmadan ağlamak ise başkalarının hükmünün artık gönlü yönetmediğini gösterir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Seller gibi çağlar gezer

   Gönül eğlenmez eğlenmez

   1Seller gibi çağlar gezer.

   2Gönül hiçbir yerde durulmuyor.

   Sel gibi çağlamak, içte tutulan duygunun önündeki engelleri aşmasını ifade eder. Nakaratla birleşince bu taşkınlık bile bir varış sağlamaz; gönül hareket eder fakat dinlenemez.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Giriye vü zâr oldu kârım

   Gitti elden ihtiyârım

   1Ağlayıp inlemek tek işim oldu.

   2İradem elimden gitti.

   Ağlayıp inlemenin tek işe dönüşmesi, aşkın bütün gündelik faaliyetleri gölgelemesidir. İradenin elden gitmesi de şairin bu hâli isteyerek durduramadığını açıklar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
6. 6

   Kalmadı sabre karârım

   Gönül eğlenmez eğlenmez

   1Sabretmeye gücüm kalmadı.

   2Gönül hiçbir yerde durulmuyor.

   Sabır ve kararın kalmaması, gönlün taşıdığı yükün dayanma sınırını aştığını gösterir. Tekrarlanan huzursuzluk artık geçici heyecan değil, bütün benliği kuşatan sürekli bir durumdur.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
7. 7

   Kimisi kil ü kal ister

   Bu dil bir ehl-i hâl ister

   1Kimisi kuru söz ve tartışma ister.

   2Bu gönül yaşadığı hâli bilen birini ister.

   Kuru tartışma arayanlarla hâli gerçekten yaşayan kişi karşılaştırılır. Gönül kelime kalabalığı değil, aynı manevi tecrübeyi tanıyan ve acısını içeriden anlayan bir yol arkadaşı ister.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
8. 8

   Tecellî-i cemâl ister

   Gönül eğlenmez eğlenmez

   1Güzelliğin görünmesini ister.

   2Gönül hiçbir yerde durulmuyor.

   Aranan şey güzelliğin doğrudan görünmesidir; bu yüzden gönül hiçbir yerde oyalanmaz. Dolaylı bilgiler ve sözler, cemalin tecellisini bekleyen kişiye yeterli gelmez.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
9. 9

   Çünki düştün sen bu derde

   Bu derd ile gider perde

   1Çünkü sen bu derde düştün.

   2Bu dertle benlik perdesi kalkar.

   Aşk derdine düşmek, benlik perdesini kaldıran bir süreç olarak yorumlanır. Acı yalnız tüketmez; kişinin kendisiyle hakikat arasına koyduğu örtüyü incelterek görüş kazandırır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
10. 10

    Ne göklerde ne yerlerde

    Gönül eğlenmez eğlenmez

    1Ne göklerde ne yerlerde.

    2Gönül hiçbir yerde durulmuyor.

    Hakikatin ne gökte ne yerde bulunması, dış mekân arayışını sonuçsuz bırakır. Gönlün durulmaması, arananın coğrafi bir noktada değil, başka bir varoluş hâlinde oluşundandır.

    ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
11. 11

    Gönül durmaz konar göçer

    Yedi deryâ gelüp geçer

    1Gönül durmadan bir yere konup başka yere göçer.

    2Yedi denizden geçip gider.

    Gönül kuş gibi konup göçerken yedi denizi aşar. Bu ölçüsüz hareket, arayışın tek ülkeyle sınırlanmadığını; tatmin bulunmadıkça bütün dünyayı geçebileceğini gösterir.

    ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
12. 12

    Hayâli gözümde uçar

    Gönül eğlenmez eğlenmez

    1Sevgilinin hayali gözümün önünde uçuşur.

    2Gönül hiçbir yerde durulmuyor.

    Sevgilinin hayali göz önünde uçuşsa da gönül yine eğlenmez. Görüntü yakınlık hissi verir, fakat gerçek kavuşmanın yerini tutmadığı için özlemi sona erdiremez.

    ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
13. 13

    Akan gözlerimin yaşı

    Lâle reng eyledi taşı

    1Akan gözlerimin yaşı.

    2Taşı lale rengine boyadı.

    Gözyaşının taşı lale rengine boyaması, acının çevreyi dönüştüren gücünü abartılı bir renkle anlatır. Kırmızılık hem kanlı ağlayışı hem de aşkın ateşli güzelliğini taşır.

    ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
14. 14

    Diler virem cân ü başı

    Gönül eğlenmez eğlenmez

    1Canımı ve başımı vermek isterim.

    2Gönül hiçbir yerde durulmuyor.

    Can ve baş verme isteği, arayışın bedelini en üst düzeye çıkarır. Nakarat bu fedakârlığın bile huzur sağlamadığını göstererek gönlün yalnız tam kavuşmayla durulacağını ima eder.

    ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
15. 15

    NAKŞÎYÂ sür aşka gel yüz

    Fânisin olasın dübdüz

    1Ey Nakşî, yüzünü aşka sür.

    2Fanisin; sonunda bütünüyle yok olacaksın.

    Nakşî kendisine yüzünü aşka sürmesini ve faniliğini bilmesini söyler. Yok oluş bilgisi korku üretmez; benliği küçültüp aşkın önündeki son direnci bırakmaya çağırır.

    ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
16. 16

    Ağlar çeşmim gice gündüz

    Gönül eğlenmez eğlenmez

    1Gözüm gece gündüz ağlar.

    2Gönül hiçbir yerde durulmuyor.

    Gece gündüz ağlayan göz ve hiç eğlenmeyen gönül, şiiri başladığı huzursuzluğa geri getirir. Mahlaslı öğütten sonra bile süreç bitmez; arayış şairin sürekli hâli olarak kalır.

    ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle