Husûl-i keyfe ne mînâ ne bir piyâle gerek
Gazel, keyfin sürahi ve kadehten çok sevgilinin dudak kokusuna bağlı olduğunu söyler; işveli serviye hasret dolu gönül ve akan gözyaşı eşlik eder. Gülüş ile çiy gözyaşını birleştiren şiir, gönül derdinin birkaç beyte sığmayacağı hükmüyle biter.
Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.
- 1
ne mînâ ne bir piyâle gerek
Râyiha-i la’li gibi bâde-i gerek
O serv-i işveye bir dil ki bâğ-ı hasrettir
Dem-â-dem eşkini cûlar gibi gerek
Olup urub buldu kemâl
Hatt-ı siyehle o bedr-i cemâle hâle gerek
Cefâ sîretidir elbet safâ-yı bâğ-ı cihân
Tebessüm-i güle eşk-i sirişk-i jâle gerek
Bu çend beyt ile mümkün mü şerh-i gam Hikmet
Beyân-ı derd-i dile müstakil risâle gerek
1Keyif elde etmek için ne sürahi ne de kadeh gerekir;
2lâl dudağının kokusu gibi iki yıllık şarap gerekir.
3O işveli serviye, hasret bahçesi olan bir gönül gerekir;
4gözyaşını durmadan ırmaklar gibi akıtması gerekir.
5Geçen zamanla ayva tüyü ortaya çıkıp olgunluk buldu;
6o güzellik dolunayına kara hatla bir hâle gerekir.
7Dünya bahçesinin sefasında elbet cefa huyu vardır;
8gülün tebessümüne çiyin gözyaşı gerekir.
9Hikmet, bu birkaç beyitle gamı açıklamak mümkün mü?
10Gönül derdini anlatmak için başlı başına bir risale gerekir.
Metnin kaynağı
Şiir, bağlı kaynakta Şeyhülislâm Ârif Hikmet Bey adına kayıtlıdır; başlık, gövde ve şair kimliği sabit kaynak zinciriyle eşleştirilmiştir.
Atıf kanıtını aç ↗Metin, Wikimedia Commons taramasının ilgili sayfasına bağlıdır. Günümüz Türkçesi ve açıklamalar ayrı editoryal katmandır.
Kaynak sayfasını aç ↗Günümüz Türkçesi ve yorumlar Dizegâh editoryası tarafından hazırlanmıştır.
Gerek redifi arzu nesnelerini sıralarken her güzelliğin karşısına bir bedel koyar: serviye hasret, dolunaya kara hâle, gülüşe çiy gözyaşı gerekir. Son beyit şiirin kendi sınırını kabul eder ve derdin bağımsız bir risale isteyecek kadar geniş olduğunu bildirir.