Başlangıçta bu dünyayı var eden Tanrı

Şiir Tanrı’nın dünyayı, insanları, cinleri, yeri ve göğü yaratmasını anlatır. İblis’in Âdem’e secde etmeyişi, doğru ve yanlış iki yol, Yunus, Eyyub, İbrahim ve İsmail kıssaları art arda gelir. Ömer sonunda meleklerin gökte saf tuttuğunu ve bütün peygamberlerin Mustafa’nın mucizeleriyle uyandırıldığını söyler.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   İbtidâ ki bu cihânı var eden Perverdigâr

   İns ü cinni kudretinden var eden Perverdigâr

   1Başlangıçta bu dünyayı var eden Tanrı’dır.

   2İnsanları ve cinleri kudretiyle yaratan Tanrı’dır.

   Dünyanın yaratılışı insan ve cinle birlikte anılır; varlığın kaynağı tek Tanrı’ya bağlanır. Açılış, sonraki bütün peygamber kıssalarını taşıyacak kesin bir tevhid çerçevesi kurar.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Hâlika âsî olup Âdem’e secde etmedi

   İblis’i ol dem katından dûr eden Pernerdigâr

   1Yaratana karşı gelip Âdem’e secde etmedi.

   2İblis’i o anda huzurundan uzaklaştıran Tanrı’dır.

   İblis’in Âdem’e secde etmemesi Yaratan’a isyan olarak yorumlanır ve uzaklaştırılmayla cezalandırılır. İtaatsizlik, ilahi huzurdan kopuşun ilk örneği olarak şiire girer.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   İsmi bin bir kendi birdir yol kurulmuştur iki

   Doğrusuna giden olur yolun cennet mâliki

   1Kendisi birdir, bin bir adı vardır; iki yol kurulmuştur.

   2Doğru yola giden kişi cennetin sahibi olur.

   Bin bir ad ile tek varlık arasındaki ilişki, çoklu adlandırmayı tevhidle uzlaştırır. İki yolun kurulması da insana doğru seçimi yapma ve cennete yönelme sorumluluğu verir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Yedi deryâ vü zemindir yedi kat gök hâlikı

   Yerleri vü gökleri ol vâr eden Perverdigâr

   1Yedi denizin, yerin ve yedi kat göğün yaratıcısıdır.

   2Yerleri ve gökleri var eden Tanrı’dır.

   Yedi deniz, yeryüzü ve yedi kat gök yaratılışın kapsamını genişletir. Sayıların düzeni, evreni rastlantı değil ilahi kudretle kurulmuş katmanlı bir bütün olarak gösterir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Yûnus’u yedi balıklar okudu evrâdını

   Eyyub’u kurtlar yediler buldu ol mıkdârını

   1Yunus balığın içinde dualarını okudu.

   2Eyyub’u kurtlar yedi; o da sabrının karşılığını buldu.

   Yunus’un balık içindeki duası ile Eyyub’un bedensel sınavı sabır örnekleridir. İki peygamber, en dar ve acılı durumda bile zikri sürdürmenin kurtarıcı değerini temsil eder.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
6. 6

   Hak içün kurbân edendir İbrahim evlâdını

   İsmaile koç koyun ihzâr eden Perverdigâr

   1İbrahim Tanrı için evladını kurban etmeye yöneldi.

   2İsmail’e koç hazırlayan Tanrı’dır.

   İbrahim’in evladını kurban etmeye hazır oluşu, İsmail için koçun hazırlanmasıyla karşılanır. Teslimiyet en ağır sınava ulaşırken ilahi merhamet canın yerine başka kurban gönderir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
7. 7

   Cennetinden alup bir ağ ol habîbe verdiler

   Melâikler saf saf olup gök yüzünde durdular

   1Cennetinden alıp sevgili peygambere beyaz bir şey verdiler.

   2Melekler gökyüzünde sıra sıra durdu.

   Cennetten peygambere verilen beyaz nesnenin yüzeyi açık olmadığı için yorum onun niteliğini belirlemez. Meleklerin saf tutması, yine de olayın göksel bir karşılama ve onur taşıdığını gösterir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
8. 8

   Der ki Ömer mu’cizâtı Mustafâ’da gördüler

   Kamu peygamberleri bîdâr eden Perverdigâr

   1Ömer der ki mucizeleri Mustafa’da gördüler.

   2Bütün peygamberleri uyanık kılan Tanrı’dır.

   Mustafa’nın mucizeleri önceki peygamberlerce görülen ortak delil sayılır. Ömer, bütün peygamberleri uyanık kılan gücü Tanrı’ya bağlayarak şiiri yeniden yaratıcı övgüsüne döndürür.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle