Ilgıt ılgıt seher yeli esiyor

Aşağıdan gelen iskân memurlarına karşı dağı ve tüfeği seçen; malını, sevgilisini ve yüzünün rengini aynı dörtlükte kaybeden bir yiğidin ağzından söylenmiş üç dörtlüklü koşma.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Ilgıt ılgıt seher yeli esiyor

   Gâvur dağlarının başı dumanlı

   Gönül binmiş aşk atına aşıyor

   Bire beyler cünunluğum yaman mı

   1Sabah rüzgârı hafif hafif esiyor.

   2Gâvur dağlarının doruğu dumanla kaplı.

   3Gönül aşkın atına binmiş, dağı aşıyor.

   4Bre beyler, benim çılgınlığım size fazla mı geldi?

   Şiir seher yelinin hafifliğiyle açılıyor, sonra dumanlı bir dağ doruğu getiriyor. “Cünunluk” sözünü yiğit kendi ağzından söylüyor: deliliği başkalarının teşhisi değil, kabul ettiği bir sıfat.

   Bütün dörtlük yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Aşağıdan iskân evi gelince

   Sararıp ta gül benzimiz solunca

   Malım mülküm seyfî gözlüm alınca

   Kaypak Osmanlılar size aman mı

   1Aşağıdan iskân memurları gelince,

   2sararıp gül gibi yüzümüzün rengi solunca,

   3malımı mülkümü ve kılıç bakışlı sevgilimi alınca,

   4kaypak Osmanlılar, size aman var mı?

   “İskân evi” aşağıdan gelen memur kafilesi; dörtlük onun gelişini malın, yüz renginin ve sevgilinin kaybıyla aynı cümlede sayıyor. İskân politikası burada soyut bir karar değil, tek tek elden çıkan şeyler.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Dadaloğlu’m sevdası var başımda

   Gündüz hayâlinde gece düşünde

   Alışkan tüfekle dağlar peşinde

   Azrailden başkasına koman mı

   1Dadaloğlu’yum, başımda bir sevda var.

   2Gündüz hayalinde, gece düşünde.

   3Elime alışmış tüfeğimle dağların ardındayım.

   4Beni Azrail’den başkasına bırakır mısınız?

   Sevda ile tüfek aynı dörtlükte duruyor: biri gece düşünde, öteki dağ yolunda. Şair kendini yalnız Azrail’in alabileceğini söyleyerek beylerin verdiği amanı baştan geri çeviriyor.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle