Ilgıt ılgıt seher yeli esiyor

Aşağıdan gelen iskân memurlarına karşı dağı ve tüfeği seçen; malını, sevgilisini ve yüzünün rengini aynı dörtlükte kaybeden bir yiğidin ağzından söylenmiş üç dörtlüklü koşma.

1. 1

   Ilgıt ılgıt seher yeli esiyor

   Gâvur dağlarının başı dumanlı

   Gönül binmiş aşk atına aşıyor

   Bire beyler cünunluğum yaman mı

   Günümüz Türkçesi +

   1Sabah rüzgârı hafif hafif esiyor.

   2Gâvur dağlarının doruğu dumanla kaplı.

   3Gönül aşkın atına binmiş, dağı aşıyor.

   4Bre beyler, benim çılgınlığım size fazla mı geldi?

   Dörtlük yorumu +

   Şiir seher yelinin hafifliğiyle açılıyor, sonra dumanlı bir dağ doruğu getiriyor. “Cünunluk” sözünü yiğit kendi ağzından söylüyor: deliliği başkalarının teşhisi değil, kabul ettiği bir sıfat.

2. 2

   Aşağıdan iskân evi gelince

   Sararıp ta gül benzimiz solunca

   Malım mülküm seyfî gözlüm alınca

   Kaypak Osmanlılar size aman mı

   Günümüz Türkçesi +

   1Aşağıdan iskân memurları gelince,

   2sararıp gül gibi yüzümüzün rengi solunca,

   3malımı mülkümü ve kılıç bakışlı sevgilimi alınca,

   4kaypak Osmanlılar, size aman var mı?

   Dörtlük yorumu +

   “İskân evi” aşağıdan gelen memur kafilesi; dörtlük onun gelişini malın, yüz renginin ve sevgilinin kaybıyla aynı cümlede sayıyor. İskân politikası burada soyut bir karar değil, tek tek elden çıkan şeyler.

3. 3

   Dadaloğlu’m sevdası var başımda

   Gündüz hayâlinde gece düşünde

   Alışkan tüfekle dağlar peşinde

   Azrailden başkasına koman mı

   Günümüz Türkçesi +

   1Dadaloğlu’yum, başımda bir sevda var.

   2Gündüz hayalinde, gece düşünde.

   3Elime alışmış tüfeğimle dağların ardındayım.

   4Beni Azrail’den başkasına bırakır mısınız?

   Dörtlük yorumu +

   Sevda ile tüfek aynı dörtlükte duruyor: biri gece düşünde, öteki dağ yolunda. Şair kendini yalnız Azrail’in alabileceğini söyleyerek beylerin verdiği amanı baştan geri çeviriyor.