Şimden Kelli

Deli Boran İncil, Kur’an, Zebur, Kevser suyu, gül, bal, inci ve paha biçilmez kumaş gibi en değerli şeyleri saysa da muhatabı artık açmayacağını, içmeyeceğini, seçmeyeceğini ve biçmeyeceğini tekrarlar. Son bentte cennet sıratı bile bu kesin reddin dışında kalmaz.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   İncil Kur’an Zebur olsan

   Açmam seni şimden kelli

   1İncil Kur’an Zebur olsan.

   2Açmam seni bundan sonra.

   Üç kutsal kitabın birlikte anılması muhataba verilebilecek en yüksek manevi değeri kurar; buna rağmen onu artık açmama kararı kesin bir reddediş bildirir. Değer ile tavır arasındaki uçurum nakaratı başlatır.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Âbı kevser suyu olsan

   İçmem seni şimden kelli

   1Kevser suyu olsan.

   2İçmem seni bundan sonra.

   Kevser suyu cennetle ilişkili en değerli içecek olarak düşünülür; konuşan böyle bir su olsa bile muhatabı içmeyeceğini söyler. Reddediş, kitaptan bedensel ihtiyaca doğru genişler.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Has bahçenin gülü olsan

   Beyaz oğul balı olsan

   1Has bahçenin gülü olsan.

   2“Beyaz oğul balı” diye anılan bal olsan; tamlama kaynakta açıklanmaz.

   Has bahçenin gülü ile açıklanmayan “beyaz oğul balı” yan yana getirilir. Koku, tat ve seçkinlik çağrışımı taşıyan iki değer, reddedilecek nimetler dizisini zenginleştirir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Lâle mercan inci olsan

   Seçmem seni şimden kelli

   1Lâle mercan inci olsan.

   2Seçmem seni bundan sonra.

   Lale, mercan ve inci renk ile kıymeti aynı sırada toplar; konuşan bu kadar değerli bir varlığı bile seçmeyeceğini bildirir. “Bundan sonra” sözü kararın geri dönüşsüzlüğünü vurgular.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Eğer bir ulu kuş olsan

   Cümle güzele baş olsan

   1Eğer bir ulu kuş olsan.

   2Bütün güzellerin başı olsan.

   Muhatabın ulu bir kuş ve bütün güzellerin başı olması varsayılır; böylece yücelik ile üstün güzellik tek kişide toplanır. Koşullu övgü, yaklaşan reddin değerini daha da artırır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
6. 6

   Baha yetmez kumaş olsan

   Biçmem seni şimden kelli

   1Değer yetmez kumaş olsan.

   2Biçmem seni bundan sonra.

   Paha biçilemeyen kumaş maddi değerin son örneğidir; konuşan onu kesip biçmeyeceğini söyleyerek gündelik kullanımı da reddeder. Nakarat, değeri işlevsiz bırakan iradeyi pekiştirir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
7. 7

   BORAN der Hak’kın muradı

   Sözün özüme yaradı

   1BORAN der ki bu Hakk’ın dileğidir.

   2Sözün özüme yaradı.

   Boran’ın mahlası hükmü kimin verdiğini açıklar; Hakk’ın dileği sayılan sözün öze uygun düşmesi, kişisel karar ile ilahî iradeyi aynı doğrulama çizgisinde birleştirir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
8. 8

   Olsan cennetin sıratı

   Geçmem seni şimden kelli

   1Olsan cennetin sıratı.

   2Geçmem seni bundan sonra.

   Cennetin sıratı en son ve en güçlü varsayım olarak öne sürülür; konuşan onu bile geçmeyeceğini söyleyerek reddini ahiret alanına taşır. Şiir, hiçbir değerin kararı değiştiremeyeceği noktada kapanır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle