Karşı Yakada İzmir’in Gülü

Kısa anonim türkü, karşı yakadaki İzmir gülünü elinde bülbülle dolaşan genç kıza dönüştürür. Ela göz ve sabah güneşiyle aydınlanan yüz, göğüsteki sitem hançeriyle karşıtlık kurar; garip dolaşma ve hazin ötüş nakaratı güzelliğe hüzün ekler.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Karşı yakada İzmir’in gülü

   Seyran ediyor elinde bülbülü

   1Karşı yakada İzmir’in gülü var.

   2Elinde bülbülüyle gezintiye çıkıyor.

   İzmir’in gülü diye anılan genç kız karşı yakada, elinde bülbülle dolaşır. Gül ile bülbülün geleneksel sevgili-âşık ilişkisi tek görüntüde birleşir; kız hem güzelliğin sahibi hem de aşk sesini yanında taşıyan kişidir.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Ne garip garip gezer ovada

   Ne hazin hazin öter yuvada

   1Ovada ne kadar kimsesiz dolaşıyor.

   2Yuvada ne kadar hüzünlü ötüyor.

   Ovada garip dolaşan kişiyle yuvada hazin öten bülbül aynı yalnızlık duygusunda buluşur. Açık ova hareket alanı sunsa da yuva güven vermemektedir; iki mekân da güzelliğin çevresindeki hüznü büyütür.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Bakın şu kızın elâ gözüne

   Sabah güneşi vurmuş yüzüne

   1Şu kızın ela gözlerine bakın.

   2Yüzünü sabah güneşi aydınlatmış.

   Ela gözler doğrudan seyirciye gösterilir, sabah güneşi de kızın yüzünü aydınlatır. Türkü güzelliği soyut sıfatlarla değil bakışın rengi ve ilk ışığın yüzde bıraktığı parlaklıkla görünür kılar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Sitem hançerin takmış göğsüne

   Ne garip garip gezer ovada

   1Sitemin hançerini göğsüne takmış.

   2Ovada ne kadar kimsesiz dolaşıyor.

   Göğüsteki sitem hançeri, sevgilinin kırgınlığını hem süs hem yara veren silah gibi taşır. Ovada garip gezme nakaratı döndüğünde bu sitemin yalnız karşı tarafa değil, kızın kendi yalnızlığına da dokunduğu anlaşılır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Ne hazin hazin öter yuvada

   1Yuvada ne kadar hüzünlü ötüyor.

   Tek dizelik kapanış bülbülün yuvadaki hazin ötüşünü son kez duyurur. Şiir karşı yakadaki parlak yüzle başlamışken, son ses görüntüden çok işitilen bir kedere dönüşür ve güzelliğin ardında kalan ayrılığı vurgular.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle