Eyâ Peri Nicesin Hoş musun Safâca mısın

Ahmed Paşa'nın beş beyitlik gazeli her beyitte sevgiliye nasılsın ve keyfin yerinde mi diye seslenir; peri, ay, servi, yasemin, gül ve bülbül imgeleriyle hâl hatır sorusunu zarif bir kavuşma arzusuna dönüştürür.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Eyâ peri nicesin hoş musun safâca mısın

   Gele beri nicesin hoş musun safâca mısın

   1Ey peri, nasılsın; iyi misin, keyfin yerinde mi?

   2Buraya gel; nasılsın, iyi misin, keyfin yerinde mi?

   Matla, olağan bir hâl hatır sorusunu peri hitabıyla aşk söylemine çevirir. “Gel beri” çağrısı uzaktaki sevgiliyi konuşma mesafesine çağırırken aynı redif iki dizede de yakınlaşma isteğini ısrarla yineler.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Şeker dudaklı kamer yüzlü serv boyluların

   Semen-beri nicesin hoş musun safâca mısın

   1Şeker dudaklı, ay yüzlü, servi boylu güzellerin

   2yasemin göğüslüsü, nasılsın; iyi misin, keyfin yerinde mi?

   İkinci beyitte şeker dudak, ay yüz ve servi boy kalıpları sevgilinin bedenini tat, ışık ve dikey zarafetle kurar. “Semen-ber” tamlaması bu dizinin son halkasıdır; soru, soyut güzellikler arasından belirli kişiye yönelir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Bahâr-ı hüsn ü behada belalı bülbülünün

   Gül-i teri nicesin hoş musun safâca mısın

   1Güzellik ve değer baharında dertli bülbülünün

   2taze gülü, nasılsın; iyi misin, keyfin yerinde mi?

   Âşık kendisini güzellik bahçesinin dertli bülbülü, sevgiliyi de onun taze gülü olarak konumlandırır. Bahar, gül ve bülbül birlikte canlılık vaat ederken “belalı” sözü bu parlak tablonun içindeki aşk acısını görünür tutar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Bizimle bir nefes insanlık eyle soruşalım

   Gel ey peri nicesin hoş musun safâca mısın

   1Bizimle bir an insanca davranıp konuşalım;

   2gel ey peri, nasılsın; iyi misin, keyfin yerinde mi?

   Dördüncü beyit süslü benzetmelerden doğrudan konuşma talebine geçer. “Bir nefes” yalnız kısa bir zamanı değil, aynı havayı paylaşacak kadar yakın bir karşılaşmayı da sezdirir; insanlık etmek ise sevgiliden merhamet ve karşılık bekler.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Sefer kılıp gelir Ahmet ki deye şehrimizin

   Güzelleri nicesin hoş musun safâca mısın?

   1Ahmed yolculuktan gelir de şehrimizin

   2güzellerine desin: Nasılsın, iyi misin, keyfin yerinde mi?

   Mahlas beyti Ahmed'i yolculuktan dönen kişi olarak sahneye çıkarır. Şehrin güzellerine yöneltilen soru, tek sevgiliyle başlayan hitabı çoğaltır; gazelin redifi böylece hem selam hem dönüş haberi gibi kapanışı taşır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle