Kâtip Yaz, Sabah Yeli Götür

Şair kâtibe derdini kısa ve açık yazdırır, sabah yelinden de arzuhali sevgiliye gecikmeden ulaştırmasını ister. Beklenen cevap gözyaşı, hicran, gam, sevgilinin kendisi ya da gönül yarasına merhem olabilir; şiirin gerilimi bu belirsizlikte toplanır.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Kâtip sen yaz, saba sen de kerem kıl

   Götür arzıhalim yare tezelden

   1Kâtip sen yaz, saba sen de iyilik et.

   2Arzuhalimi sevgiliye gecikmeden götür.

   Kâtipten derdi yazması, sabah yelinden de arzuhali sevgiliye hemen götürmesi istenir. Yazı ile rüzgâr görev paylaşır; uzaklık ancak sözün doğru kaydedilip hızla taşınmasıyla aşılabilir.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Naziktir efendim nezahetli bil

   Gönderelim o dildara tezelden

   1Efendim naziktir; onu ince ruhlu bil.

   2Yazıyı o sevgiliye hemen gönderelim.

   Sevgilinin nazik ve ince ruhlu olduğu belirtilir, mektubun ona gecikmeden gönderilmesi istenir. Bu övgü hem hitabın saygısını kurar hem de beklenen merhametin karakter gerekçesini hazırlar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Kâtip çok uzatma sarfı imlâyı

   Hemen yaz derdime iste devayı

   1Kâtip, yazıyı fazla uzatma.

   2Hemen yaz ve derdime bir çare iste.

   Kâtibe yazıyı uzatmaması, derdi açıkça yazıp çare istemesi söylenir. Şiir süslü anlatımdan çok iş görecek bir mektup arar; aciliyet dilin kısa ve doğrudan olmasını gerektirir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Kerem et bekletme badı sabayı

   Azmeylesin o diyra tezelden

   1İyilik et, sabah yelini bekletme.

   2O diyara hemen yola çıksın.

   Sabah yelinin bekletilmemesi ve hemen sevgilinin diyarına yönelmesi istenir. Rüzgâr kişileştirilmiş bir ulaktır; mektubun yazılması tek başına yetmez, yolculuğun da gecikmemesi gerekir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Hasretli dideme nem mi gönderir

   Hicran mı gönderir gam mı gönderir

   1Hasret çeken gözüme yaş mı gönderir?

   2Ayrılık mı, yoksa keder mi gönderir?

   Sevgilinin hasretli göze yaş mı, ayrılık mı, yoksa keder mi göndereceği sorulur. Beklenen cevabın bile acı seçeneklerle düşünülmesi anlatıcının umut ile korku arasında kaldığını gösterir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
6. 6

   Kendi mi gelir merhem mi gönderir

   Zahmı dili ZİHNÎ zâra tezelden

   1Kendisi mi gelir, yoksa bir merhem mi yollar?

   2İnleyen Zihnî'nin gönül yarasına hemen çare olsun.

   Sevgilinin kendisinin mi geleceği, yoksa merhem mi yollayacağı sorulur. Gönül yarasının tez elden iyileştirilmesi dileği, bütün mektubu kavuşma ya da en azından şifa talebinde toplar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle