Dost eline giden sail dur eğlen

Dost iline giden yolcuyu durdurup mektup yollayan bir koşma. Hasret önce bekleyişle, sonra öksüzlerin hâliyle ölçülüyor; son dörtlükte şair ustası Vacit'i anıyor ve kendini Âgâhî değil Veli diye imzalıyor.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Dost eline giden sail dur eğlen

   Muhabbetnamenin sırası geldi

   Mevlayı seversen hemen bir eğlen

   Şimdilik gönlüme burası geldi

   1Dostun diyarına giden yolcu, dur biraz oyalan

   2Sevgi mektubunun sırası geldi

   3Mevla aşkına, hemen bir dur bekle

   4Şimdilik gönlüme bu yer, bu söz düştü

   Koşma bir yol ağzında başlıyor: dost eline giden yolcu durduruluyor ki mektup yetişsin. "Bir eğlen" iki dizede tekrarlanınca acele değil, oyalama duygusu kuruluyor — söyleyecek sözü olan, ulağı elinden kaçırmamaya çalışıyor.

   Bütün dörtlük yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Gelmedi sevdiğim bilmem ne güne

   Tahammül kalmadı düne bugüne

   Hayal meyal yar gözlerim ögüne

   Sevdiğim kaşların karası geldi

   1Sevdiğim gelmedi, hangi güne kaldı bilmem

   2Ne düne ne bugüne dayanacak gücüm kaldı

   3Sevgili hayal meyal gözümün önüne geliyor

   4Sevdiğim, kaşlarının karası gözümde canlandı

   Bekleyişin süresi takvimle değil, "düne bugüne" dayanamamakla ölçülüyor. Son iki dize görüntüyü tersine çeviriyor: sevgili gelmiyor ama gözün önüne geliyor, hem de bütünüyle değil kaşının karası kadarıyla. Hasret bir bakış artığına indiriliyor.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Nice yetimler var halli balınca

   Boynu eğri benzi sarı kalınca

   Çıkmaz bu dert benden ta ki ölünce

   Derler ki yürekte yarası kaldı

   1Nice öksüz var, her biri kendi hâlince

   2Boynu bükük, benzi sarı kalınca

   3Bu dert ölünceye kadar benden çıkmaz

   4Derler ki yüreğinde yarası kaldı

   Kaynak burada "halli balınca" yazıyor; büyük olasılıkla "hâl ü bâlince", yani "kendi hâline ve boyuna göre" ibaresinin bozulmuş hâli. Dörtlük ayrıca redifi kırıyor: şiirin geri kalanı "geldi" ile biterken bu birim "kaldı" diyor ve kalıcı yarayı biçime de yazıyor.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Mektubum ol yare var böyle söyle

   Bunca hasiretlik kalır mı böyle

   Vacida eğlenme gel kerem eyle

   Vallahi Veli'nin göresi geldi

   1Mektubum, o sevgiliye git ve böyle söyle

   2Bunca hasret böyle sürüp gider mi

   3Vacit, oyalanma, lütfet de gel

   4Vallahi Veli'nin seni göresi geldi

   Son dörtlük iki ad taşıyor. "Vacida" seslenişi, Âgâhî'ye âşıklığı öğreten Zileli Vacit'e; "Veli" ise şairin asıl adı Veliyüddin'e ve uzun süre kullandığı ilk mahlasına gidiyor. Yani mektubu gönderen kişi kendini burada Âgâhî diye değil, Veli diye imzalıyor.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle