İrem Bağından mı Geldin?

Şair sevgilinin güzelliğini İrem bağı, gök, Süleyman tahtı, Yusuf, Mehdi ve Bedehşan yakutuyla ölçmeye çalışır. Her benzetme bir soruya dönüşür; Zihnî’nin hayranlığı, sevgilinin yeryüzüne ait olup olmadığını sorgulayan abartılı bir güzelleme kurar.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Seni bağı İrem’den mi kaçırmış

   Melek misin asümandan mı geliş

   1Seni İrem bahçesinden mi kaçırdılar?

   2Melek misin, gökyüzünden mi geliyorsun?

   Sevgilinin İrem bahçesinden kaçırılmış ya da gökten gelmiş bir melek olup olmadığı sorulur. İki olağanüstü köken ihtimali, onun yeryüzü güzelliğiyle açıklanamadığını vurgular.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Gittikçe şevketin şanın yücelmiş

   Bilmem tahtı Süleyman’dan mı geliş

   1Görkemin ve ünün gittikçe yükselmiş.

   2Yoksa Süleyman’ın tahtından mı geliyorsun?

   Görkem ve ünün gittikçe yükseldiği söylenir; sevgilinin Süleyman tahtından gelip gelmediği sorulur. Güzellik hükümdarlıkla birleşir ve hayranlık siyasî kudret ölçüsüne taşınır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Hüsnünde bugün Yusufu devransın

   Ne incisin, ne mercansın, ne cansın?

   1Bugün güzelliğinde çağın Yusuf’usun.

   2Sen nasıl bir incisin, nasıl bir mercansın, nasıl bir cansın?

   Sevgili çağın Yusuf’u sayılır; ardından inci, mercan ve can benzetmeleri bile soru hâline getirilir. Şair hiçbir hazır değerin onu tam karşılamadığını göstererek övgüyü açık uçlu bırakır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Korkarım fitnei âhır zamansın

   Mehdi misin İsfahan’dan mı geliş

   1Korkarım sen ahir zaman fitnesisin.

   2Mehdi misin, yoksa İsfahan'dan mı geliyorsun?

   Sevgilinin ahir zaman fitnesi olmasından korkulur ve İsfahan’dan gelen Mehdi olup olmadığı sorulur. Kurtarıcı ile fitne aynı kişide düşünülür; güzellik hem umut hem tehlike taşır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Güzel sevmek olmuş ZİHNÎ’ye âdet

   Ne bağda ser çektin a servi kamet

   1Güzel sevmek Zihnî'nin alışkanlığı olmuş.

   2Ey servi boylu, hangi bahçede böyle yükseldin?

   Güzel sevmenin Zihnî’nin alışkanlığı olduğu söylenir; servi boylu sevgilinin hangi bahçede yükseldiği sorulur. Şair kendi eğilimini kabul ederken bu güzelliği yetiştiren kaynağı merak eder.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
6. 6

   Sormak aybolmasın ey çeşmi âfet

   Mülkü lâli Bedahşan’dan mı geliş

   1Ey can alıcı gözlü, sormam ayıp olmasın:

   2Yoksa yakut ülkesi Bedehşan’dan mı geliyorsun?

   Can alıcı gözlü sevgiliye soru sormanın ayıp olmaması dilenir; onun Bedehşan yakutları ülkesinden gelip gelmediği sorulur. Şiir yüzün değerini en parlak taşla ölçmeye çalışarak kapanır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle