Kemāl-i lûŧfı ile şāh-ı devrān

Halep valisi Râgıb Efendi'nin padişahın lütfuyla vezirliğe getirilmesi, dünyanın sevinci ve parlak tarih ifadesiyle 1170'te kaydedilir.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Kemāl-i lûŧfı ile şāh-ı devrān

   Ĥaleb vālįsini śadra getürdi

   1Çağın padişahı büyük lütfuyla,

   2Halep valisini vezirlik makamına getirdi.

   Çağın padişahı, Halep valisini ‘sadr’a getirerek onu vezirlik makamına yükseltir. Atama kişinin kendi hamlesi gibi değil hükümdarın eksiksiz lütfunun sonucu olarak sunulur; böylece yeni görev doğrudan saray iradesine bağlanır.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   SaǾādet ile teşrįf eyleyince

   Cihānuñ şevķi ile yüzi güldi

   1Mutlulukla gelip şeref verince,

   2dünyanın yüzü sevinçle güldü.

   Râgıb Efendi’nin gelişi yalnız makam sahibini değil bütün cihanı sevindirir. ‘Dünyanın yüzünün gülmesi’ kişileştirmesi, teşrif fiilinin içerdiği şeref verme anlamını genişletir ve atamayı kamusal bir ferahlık sahnesine çevirir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Bulunmaz bir şebįhi miŝl-i tārįħ

   Anuñ eŧvārını Ǿālem begendi

   1Bu tarih gibi bir benzeri bulunmaz;

   2dünya onun davranışlarını beğendi.

   Şair hem tarih sözünün benzerinin bulunmadığını hem de dünyanın Râgıb Efendi’nin davranışlarını beğendiğini söyler. Sözün benzersizliğiyle kişinin tavırlarına verilen toplu onay yan yana gelerek edebî başarıyı idari övgüyle destekler.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Nažįrā cevherį tārįħ-i ġarrā

   Vezįr oldı gelüp Rāġıb Efendi

   1Ey Nazîr, noktalı harflerle parlak tarih şudur:

   2Râgıb Efendi gelip vezir oldu.

   Son beyit ‘cevherî’ tekniği, yani noktalı harflerle kurulan hesabı açıkça bildirir. Ardından kapalı övgüler bırakılır; Râgıb Efendi’nin gelip vezir olduğu doğrudan söylenerek hem kişi hem yeni makam tarih cümlesinde kesinleşir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle