Nazîr İbrahim

Nazîr İbrahim kimdir?

Nazîr İbrahim, 18. yüzyılda Edirne'de doğup müderrislik ve kadılık görevleriyle Rumeli, Mısır ve Bağdat arasında dolaşmış mutasavvıf bir divan şairidir. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü onu Gülşenî tarikatının Sezâiyye koluna intisap etmiş bir şair olarak kaydeder.

Aynı madde, Osmanlı Müellifleri'nde 29 eserinin adının verildiğini ve bunların en önemlisinin Dîvânı olduğunu belirtir; şiirlerinin konu alanı olarak din, tasavvuf ve Gülşenîlik gösterilir.

Hayatı ve yaşadığı çevre

Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü'ne göre asıl adı İbrahim'dir; mahlası bazı kaynaklarda Nazîr, bazılarında Nazîrâ biçiminde geçer. 1105/1693-94 senesinde Edirne'nin Hacı Hallâc Mahallesi'nde doğdu. Müderris Hacı Mustafa Efendi'nin oğlu ve Edirneli Kâmî Efendi'nin kardeşidir.

Tahsilini tamamladıktan sonra bir süre müderrislik yaptı, daha sonra kadı oldu ve mesleği dolayısıyla çok yer dolaştı. Madde, Babaeski, Tekirdağ, Mısır ve Eski Zağra kadılıklarını, Kesriye kasabasında kadı nâibliğini ve Bağdat kadılığını sıralar.

Gülşenî tarikatının Sezâiyye kolu şeyhlerinden Sezâyî-i Gülşenî'ye intisap etti. Kalan ömrünü Kesriye kasabasında yaptırdığı tekkede geçirdi.

1188/1774-75 yılında öldü. Ölüm yeri konusunda kaynaklar ayrılır: Hafız Hüseyin Ayvansarâyî'nin Vefâyât'ında Edirne'de vefat ettiği belirtilirken Edirne Tarihi Eski Zağra'yı gösterir. Mezarının yeri hakkında bilgi yoktur.

Osmanlı Müellifleri'nde 29 eserinin adı verilir; en önemli eseri Dîvânıdır ve tenkitli metni hazırlanmıştır. Öteki eserleri arasında İnsân-nâme, Câmiu'l-mu'cizât ve Muhtasar Edirne Tarihi ile çeşitli risâleler sayılır. Madde, mutasavvıf bir şair olan Nazîr İbrahim'in şiirlerinin daha çok din, tasavvuf ve Gülşenîlik etrafındaki şiirlerden oluştuğunu yazar.

Şiir anlayışı ve dili

Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü, şiirlerinin konu alanını din, tasavvuf ve Gülşenîlik olarak gösterir; şairin dili, vezin tercihleri ve nazire ilişkileri üzerine bu maddede bir değerlendirme yoktur.

Bu yüzden katalog şiir düzeyinde tanıklanan ölçü ve biçim bilgisinin ötesine geçmez; şaire genel bir üslup portresi atfedilmemiştir.

Başlıca eserleri ve şiirleri

• DîvânKaside, naat, musammat, gazel, rubai, kıta, matla, müfred, muamma, lügaz ve tarihleri içeren şiir külliyatı; tenkitli metni hazırlanmıştır.
• İnsân-nâmeTürk Edebiyatı İsimler Sözlüğü'nün eser listesinde adı geçen manzume.Arşivdeki ilgili şiirleri gör →
• Muhtasar Edirne TarihiAynı listede adı geçen tarih eseri.Arşivdeki ilgili şiirleri gör →

Edebiyat tarihindeki yeri

Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü, Osmanlı Müellifleri'ne dayanarak Nazîr İbrahim'in 29 eserinden söz eder ve bunların en önemlisi olarak Dîvânını gösterir; kaynağın ölüm yeri konusundaki ayrılığı da bu kayıtta korunmuştur.