Berâ-yı Abdü’l-Kâdir Efendi

Kâdirî şeyhlerinin rehberi Abdü’l-Kâdir Efendi'nin ölümü ve temiz oğlunun onun yerine geçişi 1159 yılında anılır.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Gitdi āħir reh-nümā-yı cümle şeyħ-i Ķādiri

   Ĥayf u śad ĥayf aldı devrān öyle bir śāĥib-dili

   1Sonunda bütün Kâdirî şeyhlerinin rehberi gitti;

   2yazık, yüz kere yazık, devran öyle gönül sahibi birini aldı.

   Ölüm haberi ‘gitdi’ fiiliyle en yalın biçimde verilir, ama başa konan ‘āħir’ onu ansızın gelen bir olay değil beklenmiş bir sonun nihayet gerçekleşmesi yapar. Yitirilen kişi bu dizede adıyla değil işleviyle anılır: yol gösteren. İkinci dize aynı kaybı iki kez ölçer — ‘hayf’ önce tek, sonra ‘sad’ ile yüz kere söylenir — ve alan tarafı ölüm değil devran diye adlandırır.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Necl-i pāküñ cā-nişįni itdi gūyā gitmedi

   Sırr-ı ǾAbdü’l-ķādir-i Geylānį sır oldı velį

   1Temiz oğlunu yerine geçirdi; sanki gitmedi;

   2fakat Abdülkâdir Geylânî'nin sırrı gizlendi.

   Boşluk burada hemen doldurulur: temiz oğul yerine geçince ‘gûyâ gitmedi’ sözü ölümü neredeyse geri alır. Fakat son dizedeki ‘velî’ bağlacı bu teselliyi sınırlandırır. Devredilebilen şey makamdır; devredilemeyen, Geylânî adına bağlanan sırdır. Beyit bunu bir sözcük oyunuyla söyler: ‘sır’ sözcüğü ikinci kez geçtiğinde artık bilgi değil, görünmez oluşun kendisidir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle