Tez Gel, Cananım

Anlatıcı sevgisini kıyamete kadar sürecek bir bağlılık olarak açıklar ve sevgiliyi derdinin dermanı diye acele çağırır. Kuşların ve bülbülün sesi ayrılık ilanına dönüşür; güçsüz kalan Gevherî son bentte gelişin kıyamet gününe bırakılmamasını ister.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Kıyamet kopunca severim seni

   Hastayım derdimin dermanı tez gel

   1Kıyamet kopuncaya kadar seni severim.

   2Hastayım; derdimin dermanı, tez gel.

   Sevginin kıyamete kadar sürmesi bağlılığı en uzak zamana taşır; sevgili aynı anda hastalığın tek dermanı olarak çağrılır. Kıyamet sınırı sevginin geçici olmadığını bildirir; “tez gel” ise bu sonsuz sözün içinde bugünkü aciliyeti korur.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Gurbet ele gidip unutma beni

   Eğlenme canımın cananı tez gel

   1Gurbet ele gidip beni unutma.

   2Oyalanma, canımın cananı, tez gel.

   Gurbete gidiş unutulma korkusu doğurur; “canımın cananı” hitabı, oyalanmadan dönüş isteğinin duygusal ağırlığını artırır. Gurbetin uzaklığına karşı tekrar edilen acele buyruğu, sevginin hatırdan silinmeden dönüşle kanıtlanmasını ister.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Mürgu dil ne acep nevâ eyledi

   Bağda bülbül kespi heva eyledi

   1Gönül kuşu acaba nasıl bir ses çıkardı?

   2Bağdaki bülbül havalanmaya yöneldi.

   Gönül kuşunun sesi ve bülbülün havalanması, iç duyguyla bahçe hareketini birleştirir; bekleyiş yalnız insana ait değildir. Nevâ sesin işitilen yönünü, havalanma ise gözle görülen hareketi verir; bahçe âşığın iç titreşimine katılır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Ayrılık dellalı nida eyledi

   Çemende muhabbet devranı tez gel

   1Ayrılık tellalı çağrısını yaptı.

   2Çimendeki sevgi devranı, tez gel.

   Ayrılık bir tellal gibi ilan verir; sevgi devranının tez gelmesi, bu duyuruyu yeniden kavuşma umuduna çevirmek ister. “Devran”ın çağrılması ayrılık haberine karşı yeni bir dönem talebidir; âşık çemende yeniden sevginin hükmetmesini bekler.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Yoluna koymuşum can ile teni

   İnkâr etmem gözüm severim seni

   1Canımı ve bedenimi yoluna koydum.

   2İnkâr etmem gözüm, seni seviyorum.

   Can ile bedenin sevgilinin yoluna konması bütünüyle adanmadır; açık sevgi itirafı bu fedakârlığı inkâr etmeyeceğini bildirir. “Gözüm” hitabı sevgi beyanını yumuşatır; can ve tenin birlikte sunulması geride hiçbir varlık bırakmaz.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
6. 6

   Lûtfunla şadeyle ağlatma beni

   Dil mülkünün ruhu revanı tez gel

   1Lütfunla sevindir, beni ağlatma.

   2Gönül ülkesinin yürüyen ruhu, tez gel.

   Sevgilinin lütfu neşe, yokluğu gözyaşı üretir; gönül ülkesine can veren ruh diye çağrılması onun merkezî konumunu gösterir. Gönül bir ülke gibi düşünülür ve sevgili o ülkeyi canlı tutan ruh sayılır; bu yüzden gecikmesi bütün düzeni çözer.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
7. 7

   GEVHERÎ der yoktur tenimde takat

   Var mıdır haberin ey servi kamet

   1Gevherî der: Bedenimde güç kalmadı.

   2Ey servi boylu, bundan haberin var mı?

   Mahlaslı bentte Gevherî’nin bedensel gücü tükenmiştir; servi boylu sevgilinin bundan haberdar olup olmadığı sorulur. Güçsüzlüğü haber verme sorusu, sevgilinin bilmeden uzak kaldığı ihtimalini açar ve ona geri dönme fırsatı tanır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
8. 8

   Gel yetiş kalmasın ruzi kıyamet

   Var ise göğsünün imanı tez gel

   1Gel yetiş; gelişin kıyamet gününe kalmasın.

   2Göğsünde iman varsa tez gel.

   Geliş kıyamete bırakılmamalıdır; iman üzerine yapılan son çağrı, gecikmeyi ahlaki bir sorumluluk hâline getirir. Son beyitte gecikme yalnız âşığı üzmekten çıkar; iman sahibi birinin karşılıksız bırakamayacağı vicdan çağrısına dönüşür.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle