La'l-i rûh-efzâsıdır gül-reng-i sahbâdan garaz

Gazel, görünen nesneyle asıl gayeyi sürekli ayırır: şarapta dudak, sürahide boyun, bahçede naz fidanı ve ay yüzünde tanıklık aranır. Söz ile anlamın hedefi büyüleyici şiir söyleyişi olur; şarap içme ve boş konuşma ise çağın insanlarında sevgiliye kavuşma sanısıyla yan yana gelir.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   La'l-i rûh-efzâsıdır gül-reng-i sahbâdan garaz

   Gerden-i berrâkidir billûr-ı mînâdan garaz

   Uzlet-âbâd-ı kanâat râhatta zikr etmedir

   Mâverâ-yı fenâ isbât-ı anâdan garaz

   Kaddini mirât-ı bâlâda der-âgûş etmedir

   Ol nihâl-i nâzı bâğ içre temâşâdan garaz

   Çehre-i mâhda hüsnün cildi mirât-ı şühûd

   Sûret-i dîger değildir Ays u Leylâdan garaz

   Hüsn-i sûretle beyândır nükte-i râz-ı dili

   Şîr-i şeker-furûş ne lafz u manâdan garaz

   Nûr-ı mihr-âsâ nümâyândır ey vahdet-taleb

   Dîde-i ahbâb-ı ayn-ı zerrât-ı hüveydâdan garaz

   Hulûd-ı vâlih sâye-i mihrine tâli etmedir

   Keşf-i ebr ile zuhûr-ı mâdan garaz

   Nûn-ı sahbâ yâve-gûluk vuslat-ı mahabbetdir

   Şimdi ebnâ-yı zamâne bezm-i dünyâdan garaz

   Dîde-i âfet nigâhın eylemiş Mecnûn-ı dûn

   Hûna dem değildir geşt-i harâdan garaz

   Eylerim mâ-fî-zamîri dil-beri Hikmet beyân

   Sanma kim nâm-ı sühandır lafz u manâdan garaz

   1Maksat, ruh artıran lâl dudağıdır; gül renkli şarap değil.

   2Maksat, billur sürahi değil; onun parlak boynudur.

   3Kanaatin inziva yurdunda rahatça anmaktır;

   4fenanın ötesinde benliği kanıtlamak değildir maksat.

   5Boyunu yüce aynada kucaklamaktır;

   6o naz fidanını bahçede seyretmekten maksat budur.

   7Ay yüzünde güzelliğin cildi, görme aynasıdır;

   8Ays ile Leylâ’dan amaç, ayrı bir suret değildir.

   9Gönül sırrının nüktesi güzel suretle anlatılır;

   10Söz ve anlamdan maksat, büyüleyici söz yaratan şairdir.

   11Ey birlik isteyen, güneş ışığı gibi apaçık görünür;

   12dostların gözünde her zerreden görünenden maksat odur.

   13Şaşkın âşığı onun güneşinin gölgesine uydurmaktır;

   14bulutu açıp ayı göstermekten maksat budur.

   15Şarabı içmek ve boş sözler söylemek, sevgiliye kavuşmak sayılır;

   16zamanın insanları için dünya meclisinden maksat şimdi budur.

   17Âfetli bakışın aşağıdaki Mecnun’u kendine tutkun etmiş;

   18harabeyi dolaşmaktan maksat kan dökmek değildir.

   19Hikmet, gönlümdekini sevgiliye açıklarım;

   20söz ve anlamdan maksadın yalnız sözün adı olduğunu sanma.

   “Garaz” redifi her imgeyi daha derindeki maksada açar. Onarılan iki dizede ham ibare tekrarı yerine retorik bağ korunur: büyüleyici şair söz ile anlamın hedefidir; şarap içmek ve boş sözlülük de sevgiliye kavuşma sanısı olarak eleştirel biçimde sunulur.

   Bütün bend yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle