Menüm tek hîç kim zâr u perîşân olmasun yâ Rab

Her beyti ayrı bir yakarış olan; kendisi için değil eziyetin sürmesi için dua eden ve esenliği meyhane köşesinde bulan yedi beyitlik münacat gazeli.

1. 1

   Menüm tek hîç kim zâr u perîşân olmasun yâ Rab

   Esîr-i derd-i ışk u dâğ-ı hicrân olmasun yâ Rab

   Günümüz Türkçesi +

   1Hiç kimse benim gibi ağlayıp perişan olmasın yâ Rab.

   2Kimse aşk derdinin ve ayrılık yarasının esiri olmasın yâ Rab.

   Beyit yorumu +

   Dua kalıbı ilk bakışta cömert görünüyor: Kimse benim gibi olmasın. Fakat “tek” sözü “yalnız” diye de okunduğundan aynı dize, acıda rakipsiz kalma isteğini saklıyor.

2. 2

   Dem-â-dem cevrlerdür çekdügüm bî-rahm bütlerden

   Bu kâfirler esîri bir müselmân olmasun yâ Rab

   Günümüz Türkçesi +

   1Merhametsiz güzellerden çektiğim eziyet hiç kesilmiyor.

   2Bir Müslüman bu kâfirlerin esiri olmasın yâ Rab.

   Beyit yorumu +

   Sevgili “büt” oluyor, yani taştan yapılmış ve acıması olmayan bir put. Şair kendini Müslüman, sevgiliyi kâfir sayarak eziyeti bir din farkı kadar aşılmaz gösteriyor.

3. 3

   Görüp endîşe-i katlümde ol mâhı budur derdüm

   Ki bu endîşeden ol meh peşîmân olmasun yâ Rab

   Günümüz Türkçesi +

   1O ay yüzlü beni öldürmeyi düşünürken tek derdim şu:

   2Bu düşünceden dolayı pişman olmasın yâ Rab.

   Beyit yorumu +

   Sevgili öldürmeyi düşünüyor, âşığın derdi ise ölmek değil: O düşünceden vazgeçilmesi. Kendi canını dua konusu yapmayan biri, katilinin pişmanlığını asıl tehlike sayıyor.

4. 4

   Çıkarmak etseler tenden çeküp peykânın ol servün

   Çıkan olsun dil-i mecrûh peykân olmasun yâ Rab

   Günümüz Türkçesi +

   1O servi boylunun ok temrenini bedenimden çekip çıkarsalar,

   2yaralı gönlüm çıksın, temren yerinde kalsın yâ Rab.

   Beyit yorumu +

   Ok temreni çıkarılırken yaralı gönül çıksın deniyor; yara değil, yarayı bırakan iz korunmak isteniyor. Sevgiliden kalan tek nesne bedende kalsın diye organ feda ediliyor.

5. 5

   Demen kim adli yoh yâ zulmü çoh her hâl ile olsa

   Gönül tahtına andan özge sultân olmasun yâ Rab

   Günümüz Türkçesi +

   1Bana “adaleti yok, zulmü çok” demeyin; nasıl olursa olsun,

   2gönül tahtına ondan başka sultan oturmasın yâ Rab.

   Beyit yorumu +

   Sevgili adaletsiz sayılıyor ama tahttan indirilmesi istenmiyor. Fuzûlî gönlü bir ülke gibi düşünüp kötü yönetimi yönetimsizliğe yeğ tutuyor; sadakat burada bir siyasi tercih oluyor.

6. 6

   Cefâ vü cevr ile mu‘tâdem anlarsuz nolur hâlüm

   Cefâsına had ü cevrine pâyân olmasun yâ Rab

   Günümüz Türkçesi +

   1Eziyetine alıştım; onlar olmasa hâlim ne olur?

   2Cefasının ölçüsü, eziyetinin sonu olmasın yâ Rab.

   Beyit yorumu +

   Eziyet alışkanlık hâline gelince yokluğu da bir tehdide dönüşüyor: “Onlarsız hâlim ne olur?” Şair cefanın sona ermemesi için dua ederek acıyı bir hayat şartı yapıyor.

7. 7

   Fuzûlî buldu genc-i âfiyet meyhâne küncinde

   Mübârek mülkdür ol mülk vîrân olmasun yâ Rab

   Günümüz Türkçesi +

   1Fuzûlî esenlik hazinesini meyhane köşesinde buldu.

   2O mülk mübarektir; viran olmasın yâ Rab.

   Beyit yorumu +

   Altı beyit boyunca dert dilenen şair, sağlığı beklenmedik bir yerde buluyor: meyhane köşesi. “Mübârek mülk” sözü mescitten alınmış bir sıfatı meyhaneye taşıdığı için beytin cesareti burada.