Menüm tek hîç kim zâr u perîşân olmasun yâ Rab

Her beyti ayrı bir yakarış olan; kendisi için değil eziyetin sürmesi için dua eden ve esenliği meyhane köşesinde bulan yedi beyitlik münacat gazeli.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Menüm tek hîç kim zâr u perîşân olmasun yâ Rab

   Esîr-i derd-i ışk u dâğ-ı hicrân olmasun yâ Rab

   1Hiç kimse benim gibi ağlayıp perişan olmasın yâ Rab.

   2Kimse aşk derdinin ve ayrılık yarasının esiri olmasın yâ Rab.

   Dua kalıbı ilk bakışta cömert görünüyor: Kimse benim gibi olmasın. Fakat “tek” sözü “yalnız” diye de okunduğundan aynı dize, acıda rakipsiz kalma isteğini saklıyor.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Dem-â-dem cevrlerdür çekdügüm bî-rahm bütlerden

   Bu kâfirler esîri bir müselmân olmasun yâ Rab

   1Merhametsiz güzellerden çektiğim eziyet hiç kesilmiyor.

   2Bir Müslüman bu kâfirlerin esiri olmasın yâ Rab.

   Sevgili “büt” oluyor, yani taştan yapılmış ve acıması olmayan bir put. Şair kendini Müslüman, sevgiliyi kâfir sayarak eziyeti bir din farkı kadar aşılmaz gösteriyor.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Görüp endîşe-i katlümde ol mâhı budur derdüm

   Ki bu endîşeden ol meh peşîmân olmasun yâ Rab

   1O ay yüzlü beni öldürmeyi düşünürken tek derdim şu:

   2Bu düşünceden dolayı pişman olmasın yâ Rab.

   Sevgili öldürmeyi düşünüyor, âşığın derdi ise ölmek değil: O düşünceden vazgeçilmesi. Kendi canını dua konusu yapmayan biri, katilinin pişmanlığını asıl tehlike sayıyor.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Çıkarmak etseler tenden çeküp peykânın ol servün

   Çıkan olsun dil-i mecrûh peykân olmasun yâ Rab

   1O servi boylunun ok temrenini bedenimden çekip çıkarsalar,

   2yaralı gönlüm çıksın, temren yerinde kalsın yâ Rab.

   Ok temreni çıkarılırken yaralı gönül çıksın deniyor; yara değil, yarayı bırakan iz korunmak isteniyor. Sevgiliden kalan tek nesne bedende kalsın diye organ feda ediliyor.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Demen kim adli yoh yâ zulmü çoh her hâl ile olsa

   Gönül tahtına andan özge sultân olmasun yâ Rab

   1Bana “adaleti yok, zulmü çok” demeyin; nasıl olursa olsun,

   2gönül tahtına ondan başka sultan oturmasın yâ Rab.

   Sevgili adaletsiz sayılıyor ama tahttan indirilmesi istenmiyor. Fuzûlî gönlü bir ülke gibi düşünüp kötü yönetimi yönetimsizliğe yeğ tutuyor; sadakat burada bir siyasi tercih oluyor.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
6. 6

   Cefâ vü cevr ile mu‘tâdem anlarsuz nolur hâlüm

   Cefâsına had ü cevrine pâyân olmasun yâ Rab

   1Eziyetine alıştım; onlar olmasa hâlim ne olur?

   2Cefasının ölçüsü, eziyetinin sonu olmasın yâ Rab.

   Eziyet alışkanlık hâline gelince yokluğu da bir tehdide dönüşüyor: “Onlarsız hâlim ne olur?” Şair cefanın sona ermemesi için dua ederek acıyı bir hayat şartı yapıyor.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
7. 7

   Fuzûlî buldu genc-i âfiyet meyhâne küncinde

   Mübârek mülkdür ol mülk vîrân olmasun yâ Rab

   1Fuzûlî esenlik hazinesini meyhane köşesinde buldu.

   2O mülk mübarektir; viran olmasın yâ Rab.

   Altı beyit boyunca dert dilenen şair, sağlığı beklenmedik bir yerde buluyor: meyhane köşesi. “Mübârek mülk” sözü mescitten alınmış bir sıfatı meyhaneye taşıdığı için beytin cesareti burada.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle