Mestâne varup ey gönül ol yâre dolaşma

Şair gönlü ateşten, ağyârdan, büyücü saçtan, dikenden ve yabancı semtinden sakındırır; sevgilinin ayağa gelmesi için Ömer’e düşen yolun sabır olduğunu söyler.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Mestâne varup ey gönül ol yâre dolaşma

   Yakar seni pervâne gibi nâre dolaşma

   1Ey gönül, sarhoşça gidip o sevgilinin çevresinde dolaşma;

   2seni pervane gibi yakar, ateşin çevresinde dolaşma.

   Gönül, sevgiliye yaklaşmanın ateşe yaklaşmak kadar tehlikeli olduğu konusunda uyarılır. Pervane benzetmesi yanmayı kaçınılmazlaştırır; “nâr” gerçek ateş değil aşkın yakıcı alanıdır, fakat modern satır bu mecazı açıklama adına söndürmez.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Rindâne varup kûyini geşt ü güzer eyle

   Azmin gerek ise varup ağyâre dolaşma

   1Rindce git, sevgilinin semtini gezip dolaş;

   2azmin varsa bile gidip yabancıların çevresinde dolaşma.

   İlk satır sevgilinin mahallesinde serbestçe gezinmeye izin verirken ikinci satır ağyâr çevresini yasaklar. “Geşt ü güzer” dolaşmayı, “azm” kararlı niyeti taşır; yasak sevgiliye değil rakipler alanına yöneliktir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Bin kerre dedim sana ki bin pâre olursun

   Ey şâne o giysûları sehhâre dolaşma

   1Sana bin kere söyledim: bin parçaya ayrılırsın;

   2ey tarak, o büyücü saçların çevresinde dolaşma.

   Tarak imgesi yeniden saçın tehlikesiyle karşılaşır; bu kez “sehhâr”, saçı büyü yapan bir kuvvete dönüştürür. Bin parçaya ayrılma abartılı sonuçtur ve uyarının şiddetini verir; gerçekleşmiş bir kırılma olarak sunulmaz.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Dîvâne sıfat pârelenüp dâmen-i sabrın

   Ey bülbül-i dil bir gül içün hâre dolaşma

   1Deli gibi parçalanıp sabır eteğini yırtma;

   2ey gönül bülbülü, bir gül uğruna diken çevresinde dolaşma.

   Dîvânelik, sabır eteğinin parçalanmasıyla somutlaşır; gönül bülbülüne gül için dikenlere düşmemesi söylenir. Gül sevgiliyi, hâr engeli taşır; şiir dikeni yalnız rakip diye tek anlamlı hâle getirmez.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Gelsün der isen pâyine ol dilber-i ra’nâ

   Sabr eyle Ömer semtini bir yâde dolaşma

   1O güzel sevgilinin ayağına gelmesini istiyorsan,

   2sabret Ömer; bir yabancının semtine gidip dolaşma.

   Son öğüt, sevgilinin gelmesini sabır ve sadakat şartına bağlar. “Semtini bir yâde dolaşma” yönelişi yabancıya çevirmeme buyruğudur; sevgilinin mutlaka geleceği vaat edilmez, yalnız istenen sonuca giden tavır gösterilir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle