Minnet Eylemem

“Minnet eylemem” redifiyle kurulmuş üç dörtlük. Güle, dile, kula ve hünkâra el açmayı sırayla reddeder; kanaatin gerekçesini rızkı verenin kim olduğu sorusuna bağlar.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Har içinde biten gonca güle minnet eylemem

   Arabi farisi bilmem, dile minnet eylemem

   Sırat-i müstakim üzre gözetirim rahimi

   İblisin talim ettiği yola minnet eylemem

   1Diken içinde açan gonca güle minnet etmem

   2Arapça bilmem, Farsça bilmem; dile minnet etmem

   3Doğru yol üzerinde Rahîm olanı gözetirim

   4İblis'in öğrettiği yola minnet etmem

   Şiirin tezi ilk dizede kurulur: dikenin arasında açan gonca bile minnet ettirmez, çünkü güzelliğin bedeli dikenle zaten ödenmiştir. İkinci dize aynı reddi ilme uygular — Arapça ve Farsça bilmemek burada bir eksiklik değil, ödünç dile bağlanmama kararıdır. Kalan iki dize iki yolu karşı karşıya koyar.

   Bütün dörtlük yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Bir acaip derde düştüm herkes gider karına

   Bugün buldum bugün yerim, hak kerimdir yarına

   Zerrece tamahım yoktur şu dünyanın varına

   Rızkımı veren Hüda'dır, kula minnet eylemem

   1Tuhaf bir derde düştüm; herkes kendi kârının peşinde

   2Bugün bulduğumu bugün yerim, yarın için Hak kerîmdir

   3Şu dünyanın varlığında zerre kadar tamahım yok

   4Rızkımı veren Hüdâ'dır, kula minnet etmem

   “Bugün buldum bugün yerim” kanaatin en kısa tarifidir ve yarını Hakk'ın keremine bırakır; biriktirmemek burada tedbirsizlik değil, bir tercihtir. Bent malla vereni birbirinden ayırır: dünyanın “varı” ortadadır, veren ortada değildir — minnet de ancak verene edilebileceği için kula düşmez.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Oy Nesimi, can Nesimi ol gani mihman iken

   Yarın şefaatlerim Ahmed-i Muhtar iken

   Cümlenin rızkını veren ol gani settar iken

   Yeryüzünün halifesi hünkara minnet eylemem

   1Oy Nesîmî, can Nesîmî; o Ganî konuk iken

   2Yarın şefaatçim Ahmed-i Muhtâr iken

   3Herkesin rızkını veren o Ganî, o Settâr iken

   4Yeryüzünün halifesi hünkâra minnet etmem

   Bent üç “iken” ile kurulur ve her biri bir gerekçedir: konuk Ganî, şefaatçi Ahmed-i Muhtâr, rızkı veren Settâr iken hünkâra el açmanın yeri kalmaz. Son dizede hedef açıkça adlandırılır ve reddedilen kişi değil sıfattır — “yeryüzünün halifesi” unvanı, gerçek vericinin yanında bir aracıya indirgenir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle