Murabba

Doksan Üç Harbi'nin yıkımı karşısında Midilli'de yazılan; vatanın inleyişini Allah'ın sesi sayan ve asıl düşmanı 'sen-ben' kavgasında bulan dört bentlik murabba.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Sıdk ile terk edelim her emeli her hevesi,

   Kıralım hâil ise azmimize ten kafesi;

   İnledikçe eleminden vatanın her nefesi,

   Gelin imdada diyor, bak budur Allah sesi!

   1Bütün emelleri, bütün hevesleri içtenlikle bırakalım;

   2azmimize engelse şu ten kafesini kıralım.

   3Vatanın her nefesi acıdan inledikçe

   4'Gelin imdada' diyor; bak, Allah'ın sesi budur.

   Vatanın sesi burada bir mecaz değil, duyulabilir bir ses olarak sunuluyor. Şair onu Allah'ın sesine bağladığı anda yardıma gitmemek bir tercih olmaktan çıkıp itaatsizliğe dönüşüyor.

   Bütün dörtlük yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Bize gayret yakışır merhamet Allah'ındır;

   Hükm-i âtî ne fakîrin ne şehinşâhındır;

   Dinle feryadını kim terceme-i âhındır

   İnledikçe bak ne diyor vatanın her nefesi...

   1Bize çalışmak yakışır, merhamet Allah'ındır.

   2Geleceğin hükmü ne yoksulun ne de padişahındır.

   3Feryadını dinle; o, vatanın âhının tercümesidir.

   4Bak, her nefesi inledikçe ne diyor.

   İki uç -yoksul ile şehinşah- aynı cümlede yetkisiz bırakılıyor; geleceği kimse tek başına yazamıyor. Herkese düşen tek pay kalıyor: sonucu garanti etmeyen emek.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Mahv eder kendini bülbül bile hürriyet içün;

   Çekilir mi bu belâ âlem-i pür mihnet içün?

   Dîn içün, devlet içün, can çekişen millet içün,

   Azme hâil mi olurmuş bu çürük ten kafesi?

   1Bülbül bile hürriyet için kendini mahveder.

   2Bu sıkıntı dolu dünya için o bela çekilir mi?

   3Din için, devlet için, can çekişen millet için

   4şu çürük ten kafesi azme engel olur muymuş?

   Kafesteki bülbül klasik şiirin en tanıdık görüntüsü; Kemal onu süs olmaktan çıkarıp kanıta çeviriyor. Kuş bile canını veriyorsa insanın bedenini gerekçe göstermesi mazeret hâline geliyor.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Memleket bitti, yine bitmedi hâlâ sen, ben,

   Bize bu hâl ile bizden büyük olmaz düşmen;

   Dest-i a'dâdayız Allah içün ey ehl-i vatan;

   Yetişir terk edelim gayrı hevâ vü hevesi!

   1Memleket bitti, 'sen-ben' kavgası hâlâ bitmedi.

   2Bu hâlimizle bize bizden büyük düşman olmaz.

   3Ey vatandaşlar, Allah için, düşmanın elindeyiz;

   4yeter artık, bırakalım şu heves ve arzuları.

   Şiir düşmanı dışarıda aramayı bırakıyor: en büyük zarar 'sen, ben' diye sürdürülen iç hesaplaşmadan geliyor. Bu teşhis kaybı bir talihsizlik olmaktan çıkarıp doğrudan sorumluluğa bağlıyor.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle