Nakş-ı sem-i semendi ne dem gül-nisâr olur
Şair sevgilinin at izini gül saçan bir işaret, kendi varlığını da onun ayağındaki toprak sayar. Gözü gül gibi açılmış âşığın kirpikleri bakış yolunda dikenleşir; kader fırtınasına rağmen rıza gönlünün aynası temiz kalırken iltifat nefesi dilek goncasını açar.
Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.
- 1
Nakş-ı ne dem gül-nisâr olur
Ben zîb-i ser-i iftihâr olur
Âşık ki gül be-çeşmde intizâr olur
Pây-ı nigâha her müjesi nevk-i hâr olur
Sanma hubûb-ı ile
Mirât-ı kalb-i ehl-i rızâ pür-gubâr olur
Etmez abes temâyül o nev-reste
Unnâb-ı lal-i nâb-ı girân-kadri-bâr olur
Lal-i lebindeki dem-i cân-bahş-ı iltifât
Gül gonca-i murâda nesîm-i bahâr olur
Hikmet verir refâkat-i kec-tıynetân zarar
Dâmân-ı gül derîde-i çengâl-i hâr olur
1Atının tırnak izi ne zaman güller saçar hâle gelse,
2ben, ayağının toprağı olarak övünç başının süsü olurum.
3Âşık, gözü gül gibi açılmış hâlde bekler;
4bakışın yolu boyunca her kirpiği bir diken ucuna dönüşür.
5Kader hükmünün kasırgası esiyor diye
6rıza ehlinin gönül aynasının tozla dolacağını sanma.
7O yeni yetişmiş naz fidanı boşuna eğilmez;
8değerli saf lal dudağı, hünnap meyvesi verir.
9Lal dudağındaki can bağışlayan iltifat nefesi,
10dilek goncasına bahar yeli olur.
11Ey Hikmet, kötü yaradılışlılarla arkadaşlık zarar verir;
12gülün eteği, dikenin pençesiyle yırtılır.
Metnin kaynağı
Şiir, bağlı kaynakta Şeyhülislâm Ârif Hikmet Bey adına kayıtlıdır; başlık, gövde ve şair kimliği sabit kaynak zinciriyle eşleştirilmiştir.
Atıf kanıtını aç ↗Metin, Wikimedia Commons taramasının ilgili sayfasına bağlıdır. Günümüz Türkçesi ve açıklamalar ayrı editoryal katmandır.
Kaynak sayfasını aç ↗Günümüz Türkçesi ve yorumlar Dizegâh editoryası tarafından hazırlanmıştır.
Toprak, gül, diken ve fidan imgeleri şiirin başından sonuna aynı bahçeyi kurar. İkinci beyitte fiziksel sevgili ayağı eklenmez: “pây-ı nigâh” bakışın yolu olarak korunur ve kirpikler bu yol boyunca diken uçlarına dönüşür. Rıza aynasının direnci ile kötü arkadaşlığın gül eteğini yırtan zararı karşı karşıya gelir.