DDizegâhDijital şiir arşivi
Şiirler/Şeyhülislâm Ârif Hikmet Bey/Nakş-ı sem-i semendi ne dem gül-nisâr olur
gazel · 19. yüzyıl

Nakş-ı sem-i semendi ne dem gül-nisâr olur

Şair sevgilinin at izini gül saçan bir işaret, kendi varlığını da onun ayağındaki toprak sayar. Gözü gül gibi açılmış âşığın kirpikleri bakış yolunda dikenleşir; kader fırtınasına rağmen rıza gönlünün aynası temiz kalırken iltifat nefesi dilek goncasını açar.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

  1. 1

    Nakş-ı ne dem gül-nisâr olur

    Ben zîb-i ser-i iftihâr olur

    Âşık ki gül be-çeşmde intizâr olur

    Pây-ı nigâha her müjesi nevk-i hâr olur

    Sanma hubûb-ı ile

    Mirât-ı kalb-i ehl-i rızâ pür-gubâr olur

    Etmez abes temâyül o nev-reste

    Unnâb-ı lal-i nâb-ı girân-kadri-bâr olur

    Lal-i lebindeki dem-i cân-bahş-ı iltifât

    Gül gonca-i murâda nesîm-i bahâr olur

    Hikmet verir refâkat-i kec-tıynetân zarar

    Dâmân-ı gül derîde-i çengâl-i hâr olur

    1Atının tırnak izi ne zaman güller saçar hâle gelse,

    2ben, ayağının toprağı olarak övünç başının süsü olurum.

    3Âşık, gözü gül gibi açılmış hâlde bekler;

    4bakışın yolu boyunca her kirpiği bir diken ucuna dönüşür.

    5Kader hükmünün kasırgası esiyor diye

    6rıza ehlinin gönül aynasının tozla dolacağını sanma.

    7O yeni yetişmiş naz fidanı boşuna eğilmez;

    8değerli saf lal dudağı, hünnap meyvesi verir.

    9Lal dudağındaki can bağışlayan iltifat nefesi,

    10dilek goncasına bahar yeli olur.

    11Ey Hikmet, kötü yaradılışlılarla arkadaşlık zarar verir;

    12gülün eteği, dikenin pençesiyle yırtılır.

    Toprak, gül, diken ve fidan imgeleri şiirin başından sonuna aynı bahçeyi kurar. İkinci beyitte fiziksel sevgili ayağı eklenmez: “pây-ı nigâh” bakışın yolu olarak korunur ve kirpikler bu yol boyunca diken uçlarına dönüşür. Rıza aynasının direnci ile kötü arkadaşlığın gül eteğini yırtan zararı karşı karşıya gelir.

Kavram sözlüğü (6) ↓
Kaynak

Metnin kaynağı

Aidiyet doğrulandı

Şiir, bağlı kaynakta Şeyhülislâm Ârif Hikmet Bey adına kayıtlıdır; başlık, gövde ve şair kimliği sabit kaynak zinciriyle eşleştirilmiştir.

Atıf kanıtını aç ↗

Metin, Wikimedia Commons taramasının ilgili sayfasına bağlıdır. Günümüz Türkçesi ve açıklamalar ayrı editoryal katmandır.

Kaynak sayfasını aç ↗Günümüz Türkçesi ve yorumlar Dizegâh editoryası tarafından hazırlanmıştır.
Bir hata mı var? Bildirin

Yanlış bir dize, hatalı bir çeviri ya da eksik bir kaynak gördüyseniz yazın. Metni doğrulayıp düzeltiyoruz.

Okumaya devam edin

Sırada ne var?

Sonraki şiirNâleler her nefes karînimdirŞeyhülislâm Ârif Hikmet Bey · gazel

Kavram sözlüğü

6 kavram bulundu.

sem-i semendi

atının tırnağı

hâk-sâr-ı

ayağının toprağı; alçak gönüllü

sarsar-ı hükm-i kazâ

kader hükmünün kasırgası

nahl-i nâz

naz fidanı

Nakş sem semendi

Atının tırnak izi ne zaman güller saçar hâle gelse,

sem semendi dem

Atının tırnak izi ne zaman güller saçar hâle gelse,