Nesini Sorarsın Garip Hâlimin

Redifi “gönül” olan bu nefes hastalığı gerçek bir hastalık gibi anlatır: gönül yatalak, karalar giymiş, ustalaşmış, sarhoş. Son dörtlük teşhisi koyar — hastalığın sebebi dost elinden içirilen doludur.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Nesini sorarsın garip hâlimin

   Çoktanberi yatır hastadır gönül

   Alışmış gurbete geçmi şmalından

   Abdala karışmış posttadır gönül

   1Garip hâlimin nesini sorarsın

   2Çoktan beri yatıyor, hastadır gönül

   3Gurbete alışmış, malından geçmiş

   4Abdala karışmış, post üstündedir gönül

   Dört dizenin üçü gönlü bir hastanın hâliyle çizer: yatalak, gurbete alışmış, post üstünde. “Post” hem dervişin oturduğu koyun postu hem de bir makamdır; bu gönül hastalanınca yatağa değil posta düşer. Kaynakta üçüncü dize “geçmi şmalından” diye ortadan bölünmüş dizilmiş.

   Bütün dörtlük yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Kişiye aceptin müşkülün kanmak

   Pervanenin işi odlara yanmak

   Çetin olur imiş dosttan ayrılmak

   Karalar giyinmiş yastadır gönül

   1İnsana acayip gelir, müşkülüne kanmak

   2Pervanenin işi ateşlerde yanmaktır

   3Dosttan ayrılmak çetin olurmuş

   4Karalar giyinmiş, yastadır gönül

   Pervanenin ateşe yanması âşığın en eski resmidir; şair onu “iş” diye anar — yanmak bir seçim değil, bir meslektir. Üçüncü dizedeki “imiş” önemlidir: ayrılığın çetinliği okunmuş bir bilgi değil, yaşanarak öğrenilmiştir. Kaynakta ilk dizedeki “aceptin” bozuk, okunuşu belirsiz.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Garip bülbül ötmez oldu bağlarda

   Destur verin gül sunalım beğlere

   Aştı gitti yenemedim dağlara

   Avcıya karışmış ustadır gönül

   1Garip bülbül bağlarda ötmez oldu

   2İzin verin, beylere gül sunalım

   3Aşıp gitti dağlara, yenemedim onu

   4Avcıya karışmış, ustadır gönül

   Bülbül susunca bağ da işlevini yitirir; şair yine de “destur verin” diyerek gül sunmaya kalkışır, susmuş sesin yerine bir jest koyar. Son dizede gönül rol değiştirir: avcıya karışmıştır, artık kaçan değil kovalayan taraftadır — ve o işte ustadır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Kul Mustafa''m söyletmeyin deliyi

   Pirim Hünkâr Hacı Bektaş Veli'yi

   Dost elinden içirdirler doluyu

   Şimdi sarhoş oldu hastadır gönül

   1Kul Mustafa'yım, söyletmeyin deliyi

   2Pirimdir Hünkâr Hacı Bektaş Veli

   3Dostun elinden dolu içirirler

   4Şimdi sarhoş oldu, hastadır gönül

   Mahlas dizesi şairi deliye çıkarır, hemen ardından pirini anar: delilik burada bir savunmadır, söylenecek sözün sorumluluğu Hünkâr'a bağlanır. Son iki dize baştaki hastalığın teşhisidir — gönül dost elinden içirilen doluyla sarhoştur. Mahlas kaynakta çift kesmeyle dizilmiş.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle