Niçün bilmem yine sergerdân-ı sad bîdâddır gamzen

Gazel sevgilinin gamzesini viraneci mimar, Babil’de büyü öğrenmiş usta, Hızır ile Mesih’i bile öldüren cellat ve gönül kuşunu yakalayan avcı olarak çoğaltır.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Niçün bilmem yine sergerdân-ı sad bîdâddır gamzen

   Ki vîrânsâz-ı gendin kişver-i âbâddır gamzen

   Dayansun gayrı derd-âbâd-ı sînem resm-i bîdâda

   Ki mi'mâr-ı kader tarh u kazâ bünyâddır gamzen

   Füsûn meşk eylemiş gûyâ ki Bâbilzâr-ı çeşminde

   Senin ey gözleri âhû ne pek üstâddır gamzen

   Girer bir demde bin Hızr u Mesîh'in kanına nâhak

   Aceb hûnî tabîat turfa bir cellâddır gamzen

   Göz açmaz neş'eden bir lâhza bakmaz rûy-ı uşşâka

   Gözüm bir bak ne rütbe mest-i nâdânzâddır gamzen

   Demâdem içtiği hûn-ı dil ü laht-ı ciğerdir hep

   Anınçün kim dil-i hastem gibi nâşâddır gamzen

   Eğerçi cânsitândır başka başka çeşm ü müjgânın

   Velî hûnrîzlikte cümleden üstâddır gamzen

   Giriftâr olmasun küncişk-i dil Es'ad gibi netsün

   Elinden kurtuluş yok özge bir sayyâddır gamzen

   1Yan bakışın niçin yine yüz zulmün şaşkın gezginidir, bilmem;

   2çünkü o bayındır ülkeyi yıkan bir viranedicidir.

   3Bağrımın dert ülkesi artık zulmün düzenine dayansın;

   4çünkü yan bakışın kaderin mimarı, kaza da temelidir.

   5Sanki gözünün Babil ülkesinde büyü çalışmış;

   6ey ceylan gözlü, yan bakışın ne büyük ustadır.

   7Bir anda bin Hızır ile Mesih'in kanına haksızca girer;

   8yan bakışın şaşırtıcı, kana susamış bir cellattır.

   9Neşeden göz açmaz, bir an âşıkların yüzüne bakmaz;

   10gözüm, bak: yan bakışın ne kadar sarhoş ve hoyrattır.

   11Her an içtiği hep gönül kanı ile ciğer parçalarıdır;

   12bu yüzden yan bakışın hasta gönlüm gibi mutsuzdur.

   13Gözün ve kirpiğin ayrı ayrı can alsa da,

   14kan dökmekte yan bakışın hepsinden daha ustadır.

   15Gönül kuşu Esad gibi tutulmasın da ne yapsın?

   16Yan bakışın, elinden kurtuluş olmayan bambaşka bir avcıdır.

   “Gamzen” redifi bakışı tek bir özellikte bırakmaz; yıkım kuran mimar, büyücü, sarhoş, cellat ve avcı kimlikleri birbirini izler. Hızır ile Mesih hayat verme çağrışımı taşırken gamzenin onların bile kanına girmesi öldürücülüğünü aşırılaştırır. Gönül kanı içen bakışın kendisinin de mutsuz sayılması ince bir tersliktir. Son beyitte küçük gönül kuşunun böyle bir avcıya yakalanması kaçınılmaz görünür.

   Bütün bend yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle