Nişan Kasidesi

Kasidenin merkezindeki “nişan”, mühür, ferman, hedef, iz ve sevgilinin kaşı arasında dolaşan çok anlamlı bir sözdür.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Ey 'izzet ü sa'âdet ile mu'teber nişân

   Vey nâm-ı padişâh-ı cihâna makarr nişân

   Devr eyleyeli felek-i âb-gîne-reng

   Yazılmadı senün gibi 'âli-güher nişân

   Teşbîh olmasa idi Süleyman yüzügine

   Halka musallat olmaz idi bu kadar nişân

   Her düşmana ki vara ider hükmini revân

   Gûyâ ki bile alı varur yüz bin er nişân

   Her 'arsada ki 'arza kıla hükm ile dürer

   Çarh-ı felek bitisini hükmen dürer nişân

   Ser-keşleri mutî' ide câbirleri hêlak

   Gösterse halka halka kemendini ger nişân

   Zâhir budur ki doste vü düşmana yarar

   Çün göstere 'alâmeti tîg u siper nişân

   Şemşîr ki oldı şeh-per-i şâhîn-i saltanat

   Bir beyzâdur ki gösterür andan eser nişân

   Zımmında muzmer olmasa bir tîg-ı âb-dâr

   Pulad beyza vaz'ına olmazdı her nişân

   Bâd-ı murâd ile doludur ki ikib bâd-bân

   Oldı meger sefîne-i feth ü zafer nişân

   Kullâba aldı çekdi iki yayı bir kezin

   Eyledi iki başa zaferden veter nişân

   Başın sarar etegine mektup alur varur

   Bir parmag ile ey nice iklîm açar nişân

   Zâhir yüzinde ahsene-i eşkâle mâ-sadak

   Mâ'nâ yüzinde çarh-ı melâyik-siper nişân

   Gûyâ ki ceng itmege saflar düzer sütûr

   Bayrakları ile önce 'alemler çeker nişân

   Halk-ı zamâne dâ'ireden çıkmasun diyu

   Oldı müdevver ey melik-i dâd-ger nişân

   Nakş itdi sînesinde iki pâdişâh adın

   Virse 'âceb mi feth ü zaferden haber nişân

   Şol Şâh-ı Şah-zâde bilâ misl ü bî-bedel

   Kim virmedi nazîrini cinn ü beşer nişân

   Nevbâve-i ser âmed-i Sultân Bayezid

   Mahmûd-ı Şah-zâde Şeh-i tâc-ver nişân

   Cism-i lâtifi ile bulur zîb ü fer cihân

   İsm-i şerîfi ile olur nâmver nişân

   Altunlu giydi çıkdı gümüş taht üstine

   Hükm eyledi cihâna Feridun-fer nişân

   Çok tâc-dâr-ı tavk-ı 'ubûdiyyete çeker

   Çok şehrîyârı halka-be-gûşı ider nişân

   Hindûstahı almag içün dem-be-dem verür

   Tâvûs gibi kendüzine zîb ü fer-nişân

   Sen Şehriyâr hükmini tenfîz itmege

   Baglandı beline iki yerden kemer nişân

   Birisi şer' dâ'iresidür birisi 'urf

   Virse aceb mi hâşiyet-i nef ü dâr-ı nişân

   Yazıldı şol zemîne berât-ı müsellemî

   Kim anda na'l-i sümm-i semendün ider nişân

   Tevkî'üne hilâli şebîh idemez güneş

   Altun kalemler ile ider gerçi zernişân

   İçindeki beyazı işârâtı bes nedür

   Zabt itmedi ise memleket-i Rûmı ger nişân

   Fındıklara sitâreler altun varak sarub

   Tâ'lîm-hânesine anun atdılar nişân

   Bir çarhı tâsdur felek-i heft-cûş kim

   Beglik diyu kenârına yazar kâmer nişân

   Emrûd-şekl olmaz idi ey nihâl-i lutf

   Olmasa bag-ı saltanatunda semer nişân

   İtmez ise kalem gibi yolunda dogruluk

   Ey nice şehlerün belin iki büker nişân

   Mektûb-ı gayrı şehlerün olmaz bu vech ile

   Destâr gibi hiç ola mı âster nişân

   'osman ogullarında sen ey şâh-ı muhterem

   Cûd-ı 'âli alemsin ü 'adl-i 'ömer nişân

   Şehzâdelerde şanûna ey gevher-i şerîf

   "Hayrü-l ümûrı evsatuha" hod yeter nişân

   Yedi sa'âdet encümi içinde sen şehün

   Hôrşid-i rütbet oldugıdur hûb-ter nişân

   Medhün sefinesin donadurken bu bahrde

   Gavvâs-ı tab' bir gazel-i ter ider nişân

   Çekdi çevrdi kendüyi ey sîm-ber nişân

   Müşgîn kaşuna benzemek ister meger nişân

   Döne döne çekilmez idi böyle galiba

   Bir kezde benzese kaşuna ey püser nişân

   Bir yana cânı kodı gözün bir yana dili

   Ya'ni her atıcıya gerek ikişer nişân

   Öldügüme kayırmazın ey kaşları kemân

   Gamzen okına ben gidicek kim diker nişân

   Ey haşre münkir ol kad ü ol hâle kıl nazar

   Yetmeye mi kıyâmete bu fitneler nişân

   Zülfüne benzemek ile küllû vücûh ile

   Ey dil-rübâ kenarad olur meger nişân

   Hükm ile söylenmez ki hâcil oldı râstı

   Zülf ü dehân öninde ege möhr eger nişân

   Dem-beste eyledükçe necâtîyi zülf-i dost

   Lutf ile hâtırın ele alub yazar nişân

   Olsun hemîşe başlarun üstinde yiri var

   Mansûr ola ne yana kim ider sefer nişân

   Tahsîl-i fazl u kesb-i kemâlât eyleyüb

   Kodı cihânda gerçi cok ehl-i hüner nişân

   Bu 'asr içinde da'vî-i şi'r eyleyenlere

   İnsâf bu kasîde yeter mâ-hazar nişân

   Evsâf-ı şehriyâr ile elfâz-ı bendeye

   Bu nâzm-ı dil-pezîrdürür muhtasar nişân

   Zevk ü tenaum ehli söz vire mi şeref

   Hâme gibi kaçan yaza her ney-şeker nişân

   Levh-i zeberced üstine her ay başında bir

   Yazuldıgınca ey melik-i bahr ü ber nişân

   Düşmân hisârı ile kara kâfir illerin

   Kalb-i adû gibi zîr ü zeber nişân

   1Ey izzet ve mutlulukla değerli nişan

   2Ey dünya padişahının adına makam olan nişan

   3Cam renkli felek döneli beri

   4Senin gibi yüce cevherli bir nişan yazılmadı

   5Süleyman’ın yüzüğüne benzetilmeseydi

   6Halka bu kadar nişan hükmetmezdi

   7Hangi düşmana gitse hükmünü yürütür

   8Sanki yanında yüz bin er götürür nişan

   9Hangi alanda hükümle ortaya çıksa satırları dizer

   10Feleğin yazısını hükmen dürer nişan

   11Başkaldıranları boyun eğdirir, zorbaları yok eder

   12Halka halka kementini gösterse nişan

   13Görünüşe göre dosta da düşmana da yarar

   14Kılıç ve kalkan işaretini gösterince

   15Saltanat şahininin kanadı olan kılıç

   16Nişanın izini gösteren beyaz bir yumurtadır

   17İçinde parlak bir kılıç gizlenmese

   18Her nişan çelik yumurta biçiminde olmazdı

   19İki yelkeni murat rüzgârıyla doludur

   20Meğer fetih ve zafer gemisi olmuş nişan

   21Kancaya alıp iki yayı birden çekti

   22İki ucuna zaferden kiriş yaptı nişan

   23Başını eteğine sarar, mektubu alıp gider

   24Tek parmakla nice ülke açar nişan

   25Dış yüzünde en güzel biçimin karşılığıdır

   26Mana yüzünde melekler göğünün kalkanıdır nişan

   27Sanki savaş için satırlar saflar dizer

   28Bayraklarıyla önce sancaklar çeker nişan

   29Zamanın halkı daireden çıkmasın diye

   30Ey adaletli hükümdar, nişan yuvarlak oldu

   31Göğsüne iki padişahın adını işledi

   32Nişan fetih ve zaferden haber verse şaşılır mı

   33O eşi benzeri olmayan şehzade şah

   34Cinlerin ve insanların benzerini gösteremediği

   35Sultan Bayezid’in seçkin ilk meyvesi

   36Taç sahibi Şehzade Mahmud Şah’ın nişanı

   37Onun latif bedeniyle dünya süs ve ışık bulur

   38Onun şerefli adıyla nişan ünlenir

   39Altın giyip gümüş tahtın üstüne çıktı

   40Feridun görkemli nişan dünyaya hükmetti

   41Birçok taç sahibini kulluk halkasına çeker

   42Birçok hükümdarı kulağı halkalı kul eder nişan

   43Hindistan’ı almak için her an

   44Tavus gibi kendine süs ve parlaklık verir nişan

   45Senin hükmünü yürütmek için, ey hükümdar

   46Nişanın beline iki yerden kemer bağlandı

   47Biri şeriat dairesi, biri örftür

   48Nişan yarar ve zarar haşiyesini verse şaşılır mı

   49O zemine dokunulmazlık beratı yazıldı

   50Senin atının nal izi orada nişan bırakır

   51Güneş hilali senin tuğrana benzetemez

   52Gerçi altın kalemlerle altın işaret koyar

   53İçindeki beyaz işaretler nedir

   54Eğer nişan Rum ülkesini zapt etmediyse

   55Yıldızlar fındıklara altın varak sarıp

   56Onun talimhanesine hedef diye attılar

   57Yedi katlı felek bir çini tas gibidir

   58Kamer, kenarına beylik diye nişan yazar

   59Ey lütuf fidanı, armut biçiminde olmazdı

   60Saltanat bağında nişan meyve olmasaydı

   61Kalem gibi yolunda doğruluk etmezse

   62Nişan nice şahın belini iki büker

   63Başka şahların mektubu bu biçimde olmaz

   64Astar hiç sarık gibi olur mu, ey nişan

   65Ey saygıdeğer şah, Osmanoğulları içinde

   66Yüce cömertlikte bayrak, adalette Ömer’in işaretisin

   67Ey soylu cevher, şehzadeler arasında şanına

   68“İşlerin hayırlısı orta olanıdır” sözü yeter işaret

   69Yedi mutluluk yıldızı içinde o şahın

   70Güneş rütbesinde oluşunun en güzel işaretisin

   71Bu denizde övgünün gemisini donatırken

   72Yaratılış dalgıcı taze bir gazelle nişan koyar

   73Ey gümüş bedenli, nişan kendini çekip çevirdi

   74Meğer misk kokulu kaşına benzemek ister

   75Böyle döne döne çekilmezdi herhalde

   76Ey oğul, bir kez kaşına benzese nişan

   77Gözü canı bir yana, gönlü bir yana koydu

   78Yani her atıcıya ikişer nişan gerekir

   79Ey kaşları yay olan, ölümü önemsemem

   80Ben gidince gamzenin okuna kim hedef diker

   81Ey dirilişi inkâr eden, o boya ve bene bak

   82Bu fitneler kıyamete işaret etmeye yetmez mi

   83Her yönüyle saçına benzediğinden

   84Ey gönül çelen, nişan ancak kenarda kalır

   85Doğrusu, hükümle söylenmez; nişan utandı

   86Saç ve ağız önünde mühür eğse

   87Dostun saçı Necâtî’yi susturdukça

   88Nişan lütufla gönlünü ele alıp yazar

   89Yeri daima başların üstünde olsun

   90Nişan hangi yana sefer etse galip gelsin

   91Erdem öğrenip olgunluk kazanarak

   92Dünyada nice hüner sahibine işaret bıraktı

   93Bu çağda şiir iddiasında bulunanlara

   94İnsaf edin; eldeki sunu olarak bu kaside yeter.

   95Hükümdarın nitelikleriyle kulun sözlerine

   96Bu gönül alan nazım kısa bir işarettir

   97Zevk ve bolluk ehli söze şeref verir mi

   98Kamış kalem gibi her şeker kamışı nasıl nişan yazar

   99Zümrüt levhanın üstüne her ay başında bir

   100Ey kara ve deniz hükümdarı, nişan yazıldıkça

   101Düşman hisarını ve kara kâfir illerini

   102Düşman kalbi gibi altüst etsin nişan

   Kasidenin merkezindeki “nişan”, mühür, ferman, hedef, iz ve sevgilinin kaşı arasında dolaşan çok anlamlı bir sözdür. İlk bölüm şehzade iktidarını kozmik ve askerî benzetmelerle över; gazel geçişinde aynı şekil aşkın yaralayıcı işaretine dönüşür.

   Bütün bend yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle