Ey Gönül Gel Gayrıdan Geç Aşka Eyle İktidâ

Niyâzî-i Mısrî gönlü mâsivâdan uzaklaştırıp aşkı başlangıcı ve sonu olmayan manevî rehber olarak anlatır; ilahî aşksız cenneti bile cehennem sayar.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   ای کونکل کل غیریدن کچ عشقه ایله اقتدا

   زمرۀ اهل حقیقت عشقی ایلر مقتدا

   1Ey gönül, gel; başkasından vazgeçip aşka uy.

   2Hakikat ehli zümresi aşkı kendisine önder edinir.

   İlk beyit gönlü ‘gayrı’dan, yani hakikatin dışındaki bağlardan çekip aşka yöneltir. İkinci dize bu çağrıyı hakikat ehlinin tavrıyla temellendirir: bu zümre aşkı kendisine muktedâ, yani izlenen önder edinmiştir. Böylece kılavuz olan topluluk değil, aşkın kendisidir.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   جمله موجودات و معلوماته عشق اقدمدر

   زیرا عشقك اولینه بولمدیلر ابتدا

   1Aşk, bütün varlıklardan ve bütün bilinenlerden öncedir.

   2Çünkü aşkın evveline bir başlangıç bulamadılar.

   Aşkın bütün varlıklardan ve bilinebilir şeylerden önce oluşu, onu yaratılmış dünyanın içine sığmayan ezelî bir ilke gibi kurar. Başlangıcının bulunamayışı da kronolojik bir bilinmezliği değil, aşkın zaman ölçüsünün ötesindeki niteliğini vurgular.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   هم دخی جمله فنا بولقده عشق باقی قالور

   بو سبدن دیدیلر کم عشقه یوقدر انتها

   1Her şey yokluğa erdiğinde aşk yine kalır.

   2Bu sebeple, aşkın sonu yoktur, dediler.

   Şair başlangıçsızlık fikrini sonsuzlukla tamamlar: bütün varlıklar fâniliğe erişse de aşk kalır. Böylece aşkın sonunun olmayışı soyut bir iddia olarak bırakılmaz; geçici olan varlıkla kalıcı olan aşk açıkça karşılaştırılır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   دیلرم سندن خدایا ایله توفیقك رفیق

   بر نفس کونلم سنك عشقكدن اتمه کل جدا

   1Ey Allah'ım, senden dilerim: yardımını bana yoldaş et.

   2Gönlümü bir nefes bile senin aşkından ayırma.

   Dua kipine geçen şair, Allah’ın yardımını yol arkadaşı ister. Asıl dileği tek bir an için bile ilahî aşktan kopmamaktır; ‘bir nefes’ ifadesi, ayrılığın en küçük zaman aralığına dahi tahammül edilmediğini gösterir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   ماسوی عشقك سوداسنی کونکلمدن آل

   عشقكی ایله ایکی عالمده بکا آشنا

   1Senin aşkından başka şeylerin sevdasını gönlümden al.

   2Beni iki âlemde de aşkınla tanışık ve yakın kıl.

   Mâsivâ, Allah’ın aşkı dışındaki bütün ilgileri kapsar. Şair bunların sevdasını gönlünden çıkarmayı, bunun yerine iki âlemde de ilahî aşkla yakınlık kurmayı diler; dünya ile ahiret aynı manevî yönelişte birleştirilir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
6. 6

   عشق ایله طاموده اولمق راحتدر عاشقك

   لیک جنتده اولورسه طامودر عشقسز اکا

   1Âşık için aşk ile cehennemde olmak bile rahattır.

   2Fakat cennette olsa bile aşksızlık ona cehennemdir.

   Karşıtlık beytin düşüncesini keskinleştirir: aşk varsa cehennem bile âşık için rahat, aşk yoksa cennet dahi cehennemdir. Mekânın değeri kendi nimetinden değil, ilahî yakınlığın bulunup bulunmamasından doğar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
7. 7

   ای نیازی مرشد استرسن بو یولده عشقه اوی

   انبیا و اولیایه عشق اولوبدر رهنما

   1Ey Niyâzî, bu yolda mürşit istersen aşka uy.

   2Aşk, peygamberlere ve velilere yol gösterici olmuştur.

   Şair mahlasını söyleyerek öğüdü kendisine yöneltir: mürşit arıyorsa aşka uymalıdır. Son dize bu seçimi peygamberler ve veliler zinciriyle temellendirir; onların yol göstericisi de aşk olduğu için aşk en yüce rehber konumuna yükselir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle