DDizegâhDijital şiir arşivi
Şiirler/Şeyhülislâm Ârif Hikmet Bey/O kim ümmîd-i menâfi'le fikr-i dûr eyler
gazel · 19. yüzyıl

O kim ümmîd-i menâfi'le fikr-i dûr eyler

Şiir, çıkar hesabının aklı tüketmesine karşı kader, irade ve şükür üzerinde durur. Hadiseler seli ile hasret gözyaşının denizi yan yana gelir; gönül gamına gömülen öznenin vapuru yakıcı bir yanışla doldurması, dünyevî hareketi iç acıyla birleştirir.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

  1. 1

    O kim ümmîd-i fikr-i dûr eyler

    Abes izâa-i eyler

    Ol nice mazhar-ı feyz-i tecellî-i Kâdir

    Derûn-ı seng-i siyehten güher zuhûr eyler

    Miyân-ı şâm-ı tesellîde hem çü zıll-ı hayâl

    Verâ-yı perde-i dilden neler mürûr eyler

    Cihân-ı seyl-i havâdis olmuş iken

    Hemîşe gelen ubûr eyler

    Müsellem olsa dahi dest-i ihtiyâra efâl

    Yine muvâfık-ı hükm-i kazâ sudûr eyler

    Yem-i müsâraat-efzâ-yı eşk-i hasrette

    Garîk-i gam-ı dil pür-sûziş-i vapûr eyler

    Beyân-ı kilk ile Hikmet çü gevher-i manzûm

    Nikât-ı zîb-dîh-i gerden-i dühûr eyler

    Muvaffak ettiğini izdiyâd-ı nimet ile

    Hemîşe fazl-ı Hudâ bende-i şekûr eyler

    Gam-âşinâ-yı muhabbet hemîşe hâtırını

    Safâ-yı hüzn ile bîgâne-i sürûr eyler

    1Çıkar umuduyla uzak hesaplara dalan kişi,

    2akıl sermayesini boş yere harcar.

    3Kudret sahibinin tecelli bereketine erişen nice kimse vardır ki

    4kara taşın içinden cevher çıkarır.

    5Teselli akşamının ortasında, hayalin gölgesi gibi,

    6gönül perdesinin ardından neler geçer.

    7Dünya baştan ayağa hadiseler seline dönmüşken,

    8gelen kişi daima kalıcılık yönüne geçmeye çalışır.

    9Eylemler seçme gücünün eline bırakılmış olsa bile,

    10yine kader hükmüne uygun olan meydana gelir.

    11Hasret gözyaşının aceleyi artıran denizinde

    12gönül gamına gömülen, vapuru yakıcı bir yanışla doldurur.

    13Hikmet, kalemin anlatımıyla dizilmiş cevherler gibi

    14çağların boynunu süsleyen ince anlamlar üretir.

    15Tanrı’nın başarı verdiği kişiyi, nimeti artırarak,

    16ilahî lütuf daima şükreden bir kul eder.

    17Muhabbetin gamına alışmış gönlü ise her zaman

    18hüznün huzuruyla sevince yabancı kılar.

    Taştan cevher çıkarma ve kalemle inci dizme imgeleri şiirin düşünsel omurgasını kurar. Dünya bir sel, hasret gözyaşı bir denizdir; 11–12. dizelerde bu deniz, gönül gamına gömülen öznenin vapuru yakıcı bir yanışla doldurduğu güç bir görüntüye dönüşür. Şükür ise bu çalkantıda kalıcı yönelişi sağlar.

Kavram sözlüğü (6) ↓
Kaynak

Metnin kaynağı

Aidiyet doğrulandı

Şiir, bağlı kaynakta Şeyhülislâm Ârif Hikmet Bey adına kayıtlıdır; başlık, gövde ve şair kimliği sabit kaynak zinciriyle eşleştirilmiştir.

Atıf kanıtını aç ↗

Metin, Wikimedia Commons taramasının ilgili sayfasına bağlıdır. Günümüz Türkçesi ve açıklamalar ayrı editoryal katmandır.

Kaynak sayfasını aç ↗Günümüz Türkçesi ve yorumlar Dizegâh editoryası tarafından hazırlanmıştır.
Bir hata mı var? Bildirin

Yanlış bir dize, hatalı bir çeviri ya da eksik bir kaynak gördüyseniz yazın. Metni doğrulayıp düzeltiyoruz.

Okumaya devam edin

Sırada ne var?

Sonraki şiirO serv-kad ki nihâl-i güle temâsül ederŞeyhülislâm Ârif Hikmet Bey · gazel

Kavram sözlüğü

6 kavram bulundu.

menâfi'le

çıkar umuduyla, yarar beklentisiyle

nakdîne-i şuur

akıl sermayesi

ser-be-pây

baştan ayağa, bütünüyle

sû-yı bekâya

kalıcılık yönüne

kim ümmîd menâfi

Çıkar umuduyla uzak hesaplara dalan kişi,

ümmîd menâfi fikr

Çıkar umuduyla uzak hesaplara dalan kişi,