O serv-kad ki nihâl-i güle temâsül eder
Servi boylu sevgili seher âhıyla salınır; gönül kara baht içinde amber kokulu saçı düşler. Göz gaflet şarabının kadehi, bakış güvercin ve ceylan, kirpikler mızraklı asker safları olur.
Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.
- 1
O serv-kad ki nihâl-i güle eder
Nesîm-i âh-ı seher-gâhla temâyül eder
Gönül bu hâl-i perîşân u baht-ı tîre ile
Hayâl-i sünbül-i anber-şemîm-i gönül eder
Ukûlü etmeye ser-mest o zîb-i bezm-i emel
Müdâm çeşmini câm-ı mey-i eder
Gönül ki sırr-ı kanâattir ey sipihr-i leîm
Dü kurs-ı mihr ü mehi sanma kim eder
Gehî kebûter ü gâhî gazâl olup o nigâh
Teşekkül etmede câdûları teşâkül eder
Dem-â-dem ol müjeler arsa-gâh-ı nahvette
Sufûf-ı nîze-güzerân gibi eder
Hikeme remz yine tabım eger çü Âriftir
Miyân-ı şuarâda velî tecâhül eder
1Gül fidanına benzeyen o servi boylu sevgili,
2seher âhımın yeliyle salınır.
3Gönül bu perişan hâli ve kara bahtıyla,
4amber kokulu sümbülün hayalini kurar.
5O emel meclisinin süsü akılları sarhoş etmek için,
6gözünü daima gaflet şarabının kadehi yapar.
7Ey cimri felek, gönül kanaat sırrıdır;
8güneş ve ayın iki kursunu yediğini sanma.
9O bakış kimi zaman güvercin, kimi zaman ceylan olur;
10büyüleri biçimden biçime girerek birbirine benzer.
11O kirpikler kibir meydanında durmadan,
12mızraklı asker safları gibi karşı karşıya gelir.
13Yaradılışım Ârif gibi hikmetlere yine işaret etse de,
14şairler arasında bilmezden gelir.
Metnin kaynağı
Şiir, bağlı kaynakta Şeyhülislâm Ârif Hikmet Bey adına kayıtlıdır; başlık, gövde ve şair kimliği sabit kaynak zinciriyle eşleştirilmiştir.
Atıf kanıtını aç ↗Metin, Wikimedia Commons taramasının ilgili sayfasına bağlıdır. Günümüz Türkçesi ve açıklamalar ayrı editoryal katmandır.
Kaynak sayfasını aç ↗Günümüz Türkçesi ve yorumlar Dizegâh editoryası tarafından hazırlanmıştır.
Şiir hareketli benzetmeler üzerine kuruludur: servi salınır, bakış hayvan biçimlerine girer, kirpikler savaş düzeni alır. Son beyitte Ârif mahlası ile tecâhül sanatı birleşerek şairin bildiğini bilmez görünmesini sağlar.