O zât-ı muhteşem kim hânesinde istirâhat yok

Şiir, dış ihtişamın iç huzuru garanti etmediğini ev, sarhoşluk, değer pazarı ve ayna imgeleriyle gösterir. Cehalet perdesi ibret gözünü kapatır, gözyaşı seli gönül evini yıkar; son beyitler biçim güzelliği ile Hikmet’e özgü şiir tavrını ayırır.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   O zât-ı muhteşem kim hânesinde istirâhat yok

   Ya müflistir ya Mecnûndur ya hükmünde siyâset yok

   Gönül lâ-yâkıl u çeşmi siyeh mest ü nigeh ser-hoş

   Aceb kim zâhiren sâkî vü sahbâ câm-ı işret yok

   Ne sûd eyler sühan manzûm-ı gevher olsa da farz

   Sitâyiş-gâh-ı cihânda ol metâın kadr ü kıymet yok

   Değil sâk-ı felek mirât-ı sîmâ-yı havâdistir

   Velîkin nazara-senc et bir ayn-ı ibret yok

   Şeb-i târ-ı cehâlet perde-i çeşm-i şühûd olmuş

   Gümân etme cihânda pertev-i şems-i kerâmet yok

   Harâb oldu hücûm-ı seyl-i eşk-i gam-ı hürremden

   Esâs-ı bî mesâs-hâne-i dilde metânet yok

   Şu rütbe mest-i nahvettir o şûh-ı işve-meşreb kim

   Ser-i müjgânını çeşminde tahrîke liyâkat yok

   Hayâl-i nükte-i şiir-i destân hüner-i pîr

   Aceb kim hüsn-i sûret verseler de tavr-ı Hikmet yok

   1O görkemli kişinin evinde rahat yoksa,

   2ya yoksuldur ya Mecnun’dur ya da hükmünde siyaset yoktur.

   3Gönlü akılsız, gözü kara sarhoş, bakışı mesttir;

   4şaşırtıcıdır ki görünürde sâkî, şarap ve işret kadehi yoktur.

   5Sözün inci dizisi olduğu varsayılsa bile ne fayda,

   6dünya övgü yerinde o malın değer ve kıymeti yoksa?

   7Feleğin bacağı değil, hadiselerin yüzünü gösteren aynadır;

   8fakat bakıp tart: ortada tek bir ibret gözü yoktur.

   9Cehaletin karanlık gecesi görme gözünün perdesi olmuş;

   10dünyada keramet güneşinin ışığı yok sanma.

   11Gönül evi, sevinçli gamın gözyaşı seli hücumuyla yıkıldı;

   12temelsiz gönül evinin yapısında dayanıklılık yoktur.

   13O işveli güzel öylesine gurur sarhoşudur ki

   14kirpiğinin ucunu gözünde oynatmaya bile gerek görmez.

   15Şiir nüktesinin hayali, yaşlı hünerin destanıdır;

   16şaşılır: güzel biçim verseler de Hikmet’in tavrı yoktur.

   Yoktur redifi her beyitte bir eksikliği bildirir: evde rahat, pazarda değer, bakışta ibret, yapıda metanet bulunmaz. Buna karşı şiirin asıl eleştirisi görünüşe yönelir; sâkîsiz sarhoşluk ve sureti güzel fakat tavrı eksik şiir, dış biçimin tek başına yetmediğini anlatır.

   Bütün bend yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle