O zülf-i ham-ı necmin serde kim ayân olmuş
Sevgilinin kıvrımlı saçı düşkün akıllara bağ, Kays’ın başına yuva olur. Şiir, gönül ehlinin kader oklarına hedef oluşunu ve güzelliğin fidandan ağaca büyümesini anlatırken zayıf âşığı âh ateşiyle güçlü bir pehlivana dönüştürür.
Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.
- 1
O necmin serde kim ayân olmuş
ukûl-i fütâdegân olmuş
Uçurmuş aklını baştan ki tâir-i aşka
Ser-serâsîme-i Kays âşiyân olmuş
Nişâne kılmaya ehl-i dili
Ezelde püşt-i dü-tâ-yı felek kemân olmuş
Girân-bahâ idi evvel o beççe-i tâcir
Henüz râyegân olmuş
Nihâl-i nev-res idi gülşen-i letâfette
O serv-kad giderek nahl-i nârvân olmuş
Tutuştu pençe-i hûrşîd-i âh ile Hikmet
Zaîf cism iken âteşli pehlevân olmuş
1O yıldız gibi güzelin kıvrımlı saçı başında görününce,
2düşkün akılların ayağına bağ oldu.
3Aşk kuşunun aklını başından uçurdu;
4şaşkın Kays’ın başı ona yuva oldu.
5Gönül ehlini eziyet okuna hedef yapmak için
6iki kat olmuş feleğin sırtı ezelden yay kesildi.
7O tüccar çocuğu önceleri çok değerliydi;
8henüz gam çarşısındayken bedava oldu.
9Güzellik gül bahçesinde yeni yetişmiş bir fidandı;
10o servi boylu güzel zamanla iri bir ağaca dönüştü.
11Ey Hikmet, âh güneşinin pençesiyle tutuştu;
12zayıf bir cisimken ateşli bir pehlivan oldu.
Metnin kaynağı
Şiir, bağlı kaynakta Şeyhülislâm Ârif Hikmet Bey adına kayıtlıdır; başlık, gövde ve şair kimliği sabit kaynak zinciriyle eşleştirilmiştir.
Atıf kanıtını aç ↗Metin, Wikimedia Commons taramasının ilgili sayfasına bağlıdır. Günümüz Türkçesi ve açıklamalar ayrı editoryal katmandır.
Kaynak sayfasını aç ↗Günümüz Türkçesi ve yorumlar Dizegâh editoryası tarafından hazırlanmıştır.
Bağ, kuş, yuva, yay ve ok imgeleri ilk üç beyitte hareketli bir av düzeni kurar; akıl uçarken gönül hedefe bağlanır. Son iki beyitte pazar ve ağaç değer değişimini gösterir, kapanışta ise bedensel zayıflık âhın ateşiyle paradoksal bir güce kavuşur.