Ol Melek Sîmâya İmrendim Sen İmrenmez misin

Şair melek yüzlü, inci gibi eşsiz sevgilinin gözüne, dudağına ve ince beline hayran olur. Kirpikler kanlı neşter ve hançer gibi yaralar; şiir sonunda adını Ali diye açıklayıp onu Hayder-i Kerrâr’ın kahramanlığıyla birleştirir.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Ol melek sîmâya imrendim sen imrenmez misin

   Dür sadef yektâya imrendim sen imrenmez misin

   1O melek yüzlüye imrendim; sen imrenmez misin?

   2Sadefteki eşsiz inciye imrendim; sen imrenmez misin?

   Melek yüz ve sadefteki eşsiz inci sevgilinin hem ruhani hem maddi değerini kurar. “Sen imrenmez misin?” sorusu hayranlığı paylaşmaya çağırır; şair gördüğü üstünlüğün herkesçe kabul edilmesini bekler.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Kirpiğinden tîr alıp sînem delip girbâl eder

   Dîdesi tâtâra imrendim sen imrenmez misin

   1Kirpiğinden ok alıp göğsümü delerek kalbura çevirir.

   2Tatar gibi acımasız gözüne imrendim; sen imrenmez misin?

   Kirpik oku göğsü kalbura çevirir, Tatar gözü de acımasız savaşçı imgesi taşır. Buna rağmen şair tam bu göze imrenir; yaralanma güzellikten vazgeçme gerekçesi değil, gücünün kanıtıdır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Bir nazîri yok bu asrın âfet-i devrânıdır

   Söylenen dillerde dâim izz ü nâmı şânıdır

   1Bu çağda benzeri yoktur; devrin afetidir.

   2Onuru, adı ve şanı dillerde sürekli söylenir.

   Çağın benzersiz afeti, güzeller topluluğunun sultanı olur. Ad ve şanın dillerde dolaşması kişisel hayranlığı kamusal üne bağlar; sevgilinin üstünlüğü tek âşığın sözüyle sınırlı kalmaz.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Zümre-i mahbubların sertâcıdır sultânıdır

   Kudret-i Settâr’a imrendim sen imrenmez misin

   1Güzeller topluluğunun baş tacı ve sultanıdır.

   2Örten Allah’ın kudretine imrendim; sen imrenmez misin?

   Güzellik Allah’ın kudretinin eseri sayılır. Şair sevgiliye hayran olurken yaratma gücüne de imrenir; böylece beden övgüsü ilahî sanatın görünür sonucu olarak çerçevelenir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Farkolunmaz la’l’-i nâbı sükkeri ma’cûnile

   Esvedi müjgânlarının neşter-i pür hûnile

   1Saf yakut dudağı şekerli macundan ayırt edilmez.

   2Kirpiklerinin karası kan dolu neşter gibidir.

   Yakut dudak şekerli macunla, kara kirpik kanlı neşterle karşılaştırılır. Tatlılık ve keskinlik aynı yüzde yan yana gelir; sevgilinin sözü ya da öpüşü şifa ihtimali taşırken bakışı yaralar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
6. 6

   Mû miyânında bıçağı cevheri altun ile

   Hançer-i abdâra imrendim sen imrenmez misin

   1Kıl inceliğindeki belinde cevheri altın bir bıçak vardır.

   2Parlak hançere imrendim; sen imrenmez misin?

   Kıl kadar ince belde altın cevherli bıçak bulunması güzelliğin merkezine silah yerleştirir. Parlak hançere imrenmek, âşığın tehlikeyi estetik nesne olarak kabul ettiğini gösterir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
7. 7

   Nil ile Ceyhun misâli tab’ımın aktı seli

   Akl u fikrim aldı serden aşkıle der ki beli

   1Yaradılışımın seli Nil ve Ceyhun gibi aktı.

   2Aşk aklımı ve fikrimi başımdan aldı; basılı “der ki beli” sözünün konuşucusu açık değildir.

   Nil ve Ceyhun gibi akan yaradılış seli duygunun taşkınlığını anlatır. Aşkın akıl ile fikri baştan alması, bu sel karşısında zihinsel denetimin kalmadığını açıklar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
8. 8

   Ey Ömer ismini sordum Şîr-i garrâ-yi Ali

   Hayder-i Kerrâr’a imrendim sen imrenmez misin

   1Ey Ömer, adını sordum: Ali adlı parlak aslanmış.

   2Hayder-i Kerrâr’a imrendim; sen imrenmez misin?

   Son iki dize sevgilinin adını Ali olarak verir ve onu parlak aslanla, Hayder-i Kerrâr’la birleştirir. Şiir güzellik hayranlığından kahramanlık ve dinî saygı alanına yükselerek kapanır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle